ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ 'ਚ ਸਵੇਰੇ ਸੈਰ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦੈ ਭਾਰੀ, ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧੇ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ PM2.5 ਦੇ ਕਣ

ਅਨੂਪ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Alzheimer’s Research & Therapy-2026 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।

ਇਸ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ 49 ਅਧਿਐਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੁਤਾਬਕ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ PM2.5 ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਘਣ ਮੀਟਰ ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਵਧਣ ਨਾਲ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ 7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਸਬੰਧ ਨੂੰ 14 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ

ਪੀਐੱਸਆਰਆਈ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਪਲਮਨਰੀ, ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਕੇਅਰ ਅਤੇ ਸਲੀਪ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਜੀ.ਸੀ. ਖਿਲਨਾਨੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ 14 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧਣ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਕਣ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਣ ਸਾਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ N95 ਮਾਸਕ ਪਾਓ, ਬਾਹਰ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ

ਡਾ. ਰਾਜੇਸ਼ ਭਾਰਦਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿੱਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ N95 ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣਾ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਅਤੇ ਨੱਕ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਲਈ ਸੈਲਾਈਨ ਨੇਜ਼ਲ ਵਾਸ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋ. ਜੀ.ਸੀ. ਖਿਲਨਾਨੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਦਿਲ ਜਾਂ ਸਾਹ ਸਬੰਧੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਕਣ

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੈਡਫਰਸਟ ਈਐੱਨਟੀ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਡਾ. ਰਾਜੇਸ਼ ਭਾਰਦਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੱਕ ਤੋਂ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਨਸਾਂ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਕਣਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਜ, ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਰੋਗ-ਰੋਕੂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਰਾਜੇਸ਼ ਭਾਰਦਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਰੀਜ਼ ਬ੍ਰੇਨ ਫੌਗ (ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਧੁੰਦਲਾਪਣ), ਸੁਸਤੀ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਸਾਈਨਸ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।