ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਜਾਗਣ ਮਗਰੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੁੱਲਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹੋ? ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਤੇਜ਼ ਰੱਖਣਗੀਆਂ ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਟ੍ਰਿਕਸ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀਆਂ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ? ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਸਟੋਰ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।

ਦਰਅਸਲ, ਇਸ ਖੋਜ ਮੁਤਾਬਕ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਲਕੀ-ਫੁਲਕੀ ਕਸਰਤ ਵੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ।

ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਇਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ 30 ਘੰਟੇ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਿਰਫ਼ 20 ਮਿੰਟ ਦੀ ਐਰੋਬਿਕ ਕਸਰਤ ਨਵੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 90 ਮਿੰਟ ਦੀ ਝਪਕੀ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਫਾਇਦਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।

Proceedings of the National Academy of Sciences ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 18 ਤੋਂ 35 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 53 ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 30 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਜਾਗਦਾ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਸਮੂਹ ਨੇ 20 ਮਿੰਟ ਦੀ ਐਰੋਬਿਕ ਕਸਰਤ ਕੀਤੀ, ਦੂਜੇ ਸਮੂਹ ਨੇ 90 ਮਿੰਟ ਦੀ ਝਪਕੀ ਲਈ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸਮੂਹ ਕਸਰਤ ਵਾਲੀ ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਕਸਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਟੈਸਟ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਨੇ 56% ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ, ਜਦਕਿ ਝਪਕੀ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਨੇ 57% ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਸਕੋਰ ਸਿਰਫ਼ 46% ਰਿਹਾ।

ਦਿਮਾਗ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਸਰ?

ਦਿਮਾਗ ਦੀ EEG ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਝਪਕੀ, ਦੋਵੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਝਪਕੀ ਲੈਣ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ ਘੱਟ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਖੋਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਧੂਰੀ ਨੀਂਦ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ

ਡੂੰਘੀ Non-REM ਨੀਂਦ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ REM ਨੀਂਦ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਲਗਾਤਾਰ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰੇਨ ਫੌਗ, ਥਕਾਵਟ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਅਤੇ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਨਾਈਟ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ 15 ਮਿੰਟ ਦੀ ਛੋਟੀ ਝਪਕੀ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 7–8 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।