ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਮੋਕਿੰਗ ਡਬਲ ਅਟੈਕ, ਮੌਤ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ 55 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਧਣ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ; ਨਵੀਂ ਸਟਡੀ 'ਚ ਹੋਇਆ ਖ਼ੁਲਾਸਾ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੋਕਿੰਗ ਦੀ ਲਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਮੋਕਿੰਗ ਅਤੇ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦਾ ਇਹ ਸੁਮੇਲ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਟਡੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।

ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੋਕਿੰਗ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ

ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਸਮੋਕਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ 55 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਟਾਈਪ-2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਸਮੋਕਿੰਗ ਦੀ ਲਤ ਛੁਡਾਉਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਮੋਕਿੰਗ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਫਾਲੋਅਪ ਅਤੇ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਟਡੀ ‘Diabetes Research and Clinical Practice’ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ 13 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੁੱਲ 35 ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸਮੋਕਿੰਗ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਆਪਸ਼ਨ ਹਨ?

ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੱਸਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਮੋਕਿੰਗ ਦੀ ਲਤ ਛੁਡਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਵਜੋਂ ਵੈਰੇਨਿਕਲਿਨ (Varenicline) ਦਵਾਈ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਇਹ ਦਵਾਈ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਿਕੋਟੀਨ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਥੈਰੇਪੀ (NRT) ਜਾਂ ਬੁਪ੍ਰੋਪੀਅਨ (Bupropion) ਵਰਗੇ ਆਪਸ਼ਨ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਵਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

11.3 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਖ਼ਤਰਾ

ਸਟਡੀ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। 11.3 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ 48 ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਮੈਟਾ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸਮੋਕਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ 55 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵੱਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੀਬ 1.3 ਲੱਖ ਮਰੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਟਡੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ 48 ਫੀਸਦੀ ਵੱਧ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ 36 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।

ਇਲਾਜ ਦੌਰਾਨ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਡਾਕਟਰਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਰੀਜ਼ ਸਮੋਕਿੰਗ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਮੋਕਿੰਗ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਫਿਰ 4 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਚੈਕਅਪ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਲੈਵਲ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਵਰਗੇ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਸਮੋਕਿੰਗ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।