ਪੇਟ ਦਰਦ ਤੇ ਦਸਤ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝੋ ਆਮ! ਕੇਰਲ 'ਚ ਫੈਲੇ ‘ਸ਼ਿਗੇਲੋਸਿਸ’ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਨੇ ਸੰਕੇਤ, ਇੰਝ ਕਰੋ ਬਚਾਅ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਗੇਲੋਸਿਸ (Shigellosis) ਨਾਮਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲੇ ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ, ਮਲੱਪੁਰਮ, ਵਾਇਨਾਡ ਅਤੇ ਅਲਾਪੁਝਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰ ਇਹ ਸ਼ਿਗੇਲੋਸਿਸ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਕੀ, ਇਸਦੇ ਫੈਲਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹੈ ਸ਼ਿਗੇਲੋਸਿਸ?

ਸ਼ਿਗੇਲੋਸਿਸ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੈਕਟੀਰੀਅਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ (ਜੀਵਾਣੂ ਲਾਗ) ਹੈ ਜੋ 'ਸ਼ਿਗੇਲਾ' ਨਾਮਕ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਦਸਤ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਐਕਿਊਟ ਡਾਇਰੀਆ' (Acute Diarrhea) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਇਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਆਂਦਰਾਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਫੈਲਣ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ।

ਸ਼ਿਗੇਲੋਸਿਸ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ?

ਸ਼ਿਗੇਲੋਸਿਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਿਹਾ ਮਤਲਬ ਇਹੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਨਾ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਨਾ ਧੋਣ ਦੀ ਗੰਦੀ ਆਦਤ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਯੌਨ ਸੰਪਰਕ (Sexual contact) ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈ ਸ਼ਿਗੇਲੋਸਿਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ?

ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ

5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ

ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਅਕਤੀ

ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀ

ਸ਼ਿਗੇਲੋਸਿਸ ਦੇ ਲੱਛਣ

ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਵੱਟ ਪੈਣਾ

ਬੁਖਾਰ

ਉਲਟੀ ਆਉਣਾ

ਦਸਤ

ਬਾਰ-ਬਾਰ ਟਾਇਲਟ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣਾ

ਨੋਟ: ਇਹਨਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ (Combination) ਨੂੰ ਬੈਸੀਲਰੀ ਪੇਚਿਸ਼ (Bacillary dysentery) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਗੇਲੋਸਿਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ

ਸ਼ਿਗੇਲੋਸਿਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖ਼ਰਾਬ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:

ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 20 ਸੈਕਿੰਡ ਤੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਵੋ।

ਟਾਇਲਟ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਡਾਇਪਰ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਹੱਥ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ।

ਪਾਣੀ ਦੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਹੀ ਪੀਓ।

ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖੋ।