- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਅਕਸਰ ਸਰੀਰ ਲੱਗਦੈ ਭਾਰੀ? ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰਿਓ ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤ, ਬਚਾਅ ਲਈ ਕਰੋ ਇਹ ਬਦਲਾਅ
ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਖੁਦ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਨਚਰਿਆ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੁਝ ਆਦਤਾਂ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਰੀਰ 'ਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਰੂਟੀਨ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
Posted By Seema Anand
Publish Date: Wed, 07 Oct 2026 04:23 PM (IST)
Updated Date: Wed, 07 Oct 2026 04:27 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਕਈ ਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ 'ਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਦਿਮਾਗ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਖੁਦ ਨੂੰ 'ਆਲਸੀ' ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾ ਕਰਨਾ ਆਲਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ, ਲਗਾਤਾਰ ਤਣਾਅ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਦਿਨਚਰਿਆ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ ਵਰਗੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਖੁਦ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਨਚਰਿਆ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੁਝ ਆਦਤਾਂ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਰੀਰ 'ਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਰੂਟੀਨ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਜੇ ਫੋਕਸ ਕਰਨ 'ਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਭਾਰੀ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੀਂਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤਰੋਤਾਜ਼ਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਰੂਟੀਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰੋ
ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਊਰਜਾ ਲਈ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਫੋਨ ਚਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠਣਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਤੁਹਾਡੀ ਰੂਟੀਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰੋਜ਼ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੌਣ ਅਤੇ ਉੱਠਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਓ।
ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਐਕਟਿਵ ਰੱਖੋ
ਲਗਾਤਾਰ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਦਤ ਵੀ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖੁਦ ਨੂੰ ਫਿਜ਼ੀਕਲੀ ਐਕਟਿਵ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਵਾਰ ਜਿਮ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਰ 45-60 ਮਿੰਟ 'ਚ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਉੱਠ ਕੇ ਚੱਲੋ। ਫੋਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਚੱਲੋ, ਪੌੜੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਸੈਰ ਕਰੋ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਐਕਟਿਵਿਟੀਜ਼ ਵੀ ਫਿਜ਼ੀਕਲੀ ਐਕਟਿਵ ਰਹਿਣ 'ਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰੇਕ ਦਿਓ
ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ, ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਮੈਸੇਜਿੰਗ 'ਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦਿਨ 'ਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 20-30 ਮਿੰਟ ਦਾ ਨੋ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਬ੍ਰੇਕ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੈਰ ਕਰੋ, ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੋ ਜਾਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠੋ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਲਟੀ-ਟਾਸਕਿੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ
ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰੋਡਕਟਿਵ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਟਾਸਕ ਸਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਕੰਮ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ। ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡੋ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੋਟੇ ਬ੍ਰੇਕ ਲਓ। ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮਾਨਸਿਕ ਉਲਝਣ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿਰਫ਼ ਪੇਟ ਭਰਨ ਲਈ ਨਾ ਖਾਓ
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬਿਜ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਖਾਣਾ ਛੱਡਣਾ, ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫੂਡਜ਼ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀ ਡਾਈਟ 'ਚ ਦਾਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲੋ।
ਦਿਨ 'ਚ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਸਾਹ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤਣਾਅ 'ਚ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਡਾ ਸਾਹ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਜਾਂ ਉੱਪਰ-ਉੱਪਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਹ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬ੍ਰੇਕ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੋ, ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਹ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਡੂੰਘਾ ਕੀਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲਓ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਛੱਡੋ। ਇਸ ਨੂੰ 2-5 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਕਰੋ। ਜੇ ਚੱਕਰ, ਬੇਚੈਨੀ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਰੋਕ ਦਿਓ ਅਤੇ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲਓ।
ਹਰ ਦਿਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੱਢੋ
ਸਾਡਾ ਦਿਨ ਅਕਸਰ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲਣਾ ਜਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਚ ਬੈਠਣਾ ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰੋਜ਼ 10-20 ਮਿੰਟ ਕਿਸੇ ਪਾਰਕ, ਗਾਰਡਨ ਜਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਫੋਨ ਦੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਐਕਸਰਸਾਈਜ਼ ਦਾ ਟਾਰਗੇਟ ਨਾ ਬਣਾਓ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਲਈ ਇੱਕ ਰੀਸੈੱਟ ਬ੍ਰੇਕ ਵਰਗਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
20 ਮਿੰਟ ਦੀ ਆਸਾਨ ਮਾਨਸਿਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਰੂਟੀਨ
ਜੇਕਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਰੂਟੀਨ ਅਪਣਾਓ-
5 ਮਿੰਟ - ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਹ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ।
10 ਮਿੰਟ - ਬਾਹਰ ਸੈਰ ਕਰੋ, ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।
5 ਮਿੰਟ - ਫੋਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਓਰਿਟੀ ਤੈਅ ਕਰੋ।
ਇਸ ਛੋਟੀ ਰੂਟੀਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ?
ਜੇਕਰ ਥਕਾਵਟ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਣ, ਨੀਂਦ ਜਾਂ ਭੁੱਖ 'ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਾਅ ਆਉਣ, ਲਗਾਤਾਰ ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਬੇਚੈਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੰਭਾਲਣ 'ਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
(ਗੁਰੂ ਮਾਂ ਯੋਗਿਤਾ ਖੱਤਰੀ, ਯੋਗਾ ਐਂਡ ਨੈਚਰੋਪੈਥੀ ਐਕਸਪਰਟ, ਵੈਲਨੈੱਸ ਐਜੂਕੇਟਰ, ਮੋਟੀਵੇਸ਼ਨਲ ਸਪੀਕਰ, ਪ੍ਰੀਵੈਂਟਿਵ ਵੈਲਨੈੱਸ ਐਡਵੋਕੇਟ, CCRYN ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਮੈਂਬਰ)