ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਧੜਕਣਾ ਕਿਉਂ ਹੈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ? ਤਣਾਅ, ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤੇ ਗਲਤ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ

onlymyhealth.ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ। ਤੁਸੀਂ ਅਕਸਰ ਨੋਟਿਸ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਦੌੜਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਡਰ ਜਾਣ ’ਤੇ ਦਿਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧੜਕਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੁੱਗਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਧੜਕਣਾਂ ਵੀ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਸੁਣਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਈ ਵਾਰ ਖਰਾਬ ਸਿਹਤ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਧਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਓ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਨੋਇਡਾ ਦੇ Metro Heart Institute ਦੇ Senior Consultant – Cardiac Surgery ਡਾ. ਸੰਕੇਤ ਗਰਗ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ

Cleveland Clinic ਮੁਤਾਬਕ ਹਾਰਟ ਪੈਲਪਿਟੇਸ਼ਨ ਹੋਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਆਮ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਵੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿਉਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

1. ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ

British Heart Foundation ਮੁਤਾਬਕ ਚਿੰਤਾ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਹਾਰਟ ਪੈਲਪਿਟੇਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਹੌਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਧੜਕਣਾਂ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਾਰਟ ਪੈਲਪਿਟੇਸ਼ਨ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

2. ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਣਾ

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਹਾਰਟ ਪੈਲਪਿਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। Sleep Foundation ਮੁਤਾਬਕ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੋਣ ’ਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਏ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

3. ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਸ ਦਾ ਅਸੰਤੁਲਨ

ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਸ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵੀ ਵਿਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ। Sleep Foundation ਮੁਤਾਬਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੋਟੈਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਵਰਗੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਸ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਅਨਿਯਮਿਤ ਜਾਂ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖਰਾਬ ਖੁਰਾਕ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦਿਨ ਭਰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਆਹਾਰ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

4. ਵਜ਼ਨ ਵਧਣਾ

BMJ Journals ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮੀਖਿਆ ਮੁਤਾਬਕ ਮੋਟਾਪਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਜਾਂ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਖੁਦ ਵੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹਾਰਟ ਪੈਲਪਿਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

5. ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ

ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਾਰਟ ਪੈਲਪਿਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੀਰੀਅਡਸ ਅਤੇ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਸਟ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਗਿਰਾਵਟ ਦਿਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

6. ਸੌਣ ਦੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ

Sleep Foundation ਮੁਤਾਬਕ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪਿੱਠ ਦੇ ਬਲ ਜਾਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਸੌਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦੀ ਕੰਧ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਰੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

7. ਖਰਾਬ ਖੁਰਾਕ

UnityPoint Health ਮੁਤਾਬਕ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਕੈਫੀਨ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਾਰਟ ਪੈਲਪਿਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਕੈਫੀਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਜੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:

ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਭਾਰਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।

ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋਣਾ।

ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਛਾਉਣਾ ਜਾਂ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।

ਜੇ 30 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੈਲਪਿਟੇਸ਼ਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ।

ਜੇ ਸਟ੍ਰੋਕ ਦੇ ਲੱਛਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਨਫਿਊਜ਼ਨ ਜਾਂ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਹੋਣਾ।

ਨਤੀਜਾ

ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿਲ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਧੜਕਣਾ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦਾ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੋਣਾ ਹਰ ਵਾਰ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਹਾਂ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਰਾਤ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹਾਰਟ ਪੈਲਪਿਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਢੁਕਵਾਂ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।