- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਕੋਵਿਡ ਟੈਸਟ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗੀ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਪਛਾਣ! IIIT ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ AI 'ਵਰਚੁਅਲ ਮਾਡਲ'
ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਝੂਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹੁਣ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਚੁਣੌਤੀ 'ਕੈਂਸਰ' ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Thu, 09 Jul 2026 11:02 AM (IST)
Updated Date: Thu, 09 Jul 2026 11:04 AM (IST)
ਪੀ.ਟੀ.ਆਈ., ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਝੂਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹੁਣ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਚੁਣੌਤੀ 'ਕੈਂਸਰ' ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ’ਚ ਹਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇਨਫਾਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (IIIT) ਦੇ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ, ਰਿਸਰਚ ਅਤੇ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਡੀਨ ਦੇਬਰਕਾ ਸੇਨਗੁਪਤਾ, ਜੋ AI ਅਤੇ ਜੀਨੋਮਿਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ, ਟਿਊਮਰ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਬੀਮਾਰੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਜੀਨ ਵਿੱਚ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜੈਵਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਜੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਲੀਕਿਊਲਰ ਬਾਇਓਲੋਜੀ, ਜੀਨੋਮਿਕਸ, ਸਿੰਗਲ ਸੈੱਲ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਫਲੂਈਡਿਕਸ ਅਤੇ AI ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ
ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖੂਨ, ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੈਵਿਕ ਡੇਟਾ ਸੈੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੈਂਸਰ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ AI ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਨਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੈੱਲ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਪਛਾਣਨਾ ਲਗਪਗ ਅਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪੈਟਰਨ ਲੱਭਣ ’ਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਮਦਦ
ਇਹ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਪੈਟਰਨ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੂਅਲੀ ਦੇਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੀਮ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਟਲੈਟ RNA 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ 11-ਜੀਨ ਖੂਨ ਟੈਸਟ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਸਤਾ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਟੂਲ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਜੀਨੋਮ ਸੀਕਵੈਂਸਿੰਗ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਹ ਟੈਸਟ RT-qPCR ਮਸ਼ੀਨਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਗਈ ਤਕਨੀਕ ਹੈ।
ਦੁਰਲੱਭ ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਮਦਦ
ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਉਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ qPCR-ਲੈਸ ਮੋਲੀਕਿਊਲਰ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਵਿਡ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਵਧਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਟ੍ਰਿਪਲ ਨੈਗੇਟਿਵ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕੂਲੇਟਿੰਗ ਟਿਊਮਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਚੁਣੌਤੀ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਕੈਂਸਰ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੋਲੀਕਿਊਲਰ ਬਾਇਓਲੋਜੀ, ਮਾਈਕ੍ਰੋਫਲੂਈਡਿਕਸ ਅਤੇ AI ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਸੀ, ਪਰ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਇਸ ਪਹੇਲੀ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾ ਅਜਿਹੇ AI ਮਾਡਲਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੈਂਸਰਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਵਾਈਆਂ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਦੇ "ਟ੍ਰਾਇਲ-ਐਂਡ-ਐਰਰ" (ਬਦਲ-ਬਦਲ ਕੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ) ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
AI ਆਧਾਰਿਤ ਬਣਾਇਆ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਮਾਡਲ
"ਜੇਨੇਸਿਲਕੋ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇਹ ਟੀਮ ਇੱਕ "ਏਜੰਟਿਕ ਡਿਜੀਟਲ ਟਵਿਨ" ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ AI 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਮੋਲੀਕਿਊਲਰ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ, ਕਲੀਨਿਕਲ ਹਿਸਟਰੀ, ਟਿਊਮਰ ਬਾਇਓਲੋਜੀ, ਇਲਾਜ ਦੀਆਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਇਲਾਜ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਸਕਣ। ਸੇਨਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।