ਕੀ ਗੁੱਸੇ ’ਚ ਫਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਨਸ? ਅਚਾਨਕ ਸਟ੍ਰੈੱਸ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ, ਜਾਣੋ ਬ੍ਰੇਨ ਐਨਿਊਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਰਾਜ਼

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ’ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਗ-ਬਬੂਲਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਅਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਦੀ ਭੱਜਦੌੜ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਤਣਾਅ ਹੀ ਇਸ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਨਸ ਫਟਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਤਣਾਅ ਹੋਣ ’ਤੇ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਾਂਗੇ।

ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਅ

ਅਚਾਨਕ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਗੁੱਸਾ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਤੇਜ਼ ਹੋਣਾ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧਣਾ ਅਤੇ ਐਡ੍ਰੇਨਾਲਿਨ ਵਰਗੇ ਸਟ੍ਰੈੱਸ ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਵੱਧ ਜਾਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਡੂੰਘੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਫਾਈਟ ਜਾਂ ਫਲਾਈਟ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਸਾਂ ਸੁੰਗੜਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਿਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੂਨ ਪੰਪ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਲੱਡ ਵੈਸਲਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਦਿੱਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰੇਨ ਐਨਿਊਰਿਜ਼ਮ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ

ਬ੍ਰੇਨ ਐਨਿਊਰਿਜ਼ਮ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਬਲੱਡ ਵੈਸਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਪਤਲਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਦੌਰਾਨ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਫੁੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਐਨਿਊਰਿਜ਼ਮ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਫਟਦੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਏ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਐਨਿਊਰਿਜ਼ਮ ਫਟਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਕਾਰਨ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ‘ਸਬਅਰੈਕਨੌਇਡ ਹੈਮਰੇਜ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਥਿਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੁੱਸਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਨਸ ਫਟਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ

ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਨਸ ਫਟਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਡੂੰਘਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤਣਾਅ, ਲੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਚਲਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਐਨਿਊਰਿਜ਼ਮ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਸ ਫਟਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਐਨਿਊਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਸਮੋਕਿੰਗ ਦੀ ਆਦਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕ ਵੀ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਬਚਾਅ

ਜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸਿਰ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਐਨਿਊਰਿਜ਼ਮ ਫਟਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਲਟੀ ਆਉਣਾ, ਗਰਦਨ ਵਿੱਚ ਅਕੜਨ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਦੌਰੇ ਪੈਣਾ ਅਤੇ ਨਿਊਰੋਲੌਜੀਕਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਜੇ ਬਚਾਅ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ, ਸਮੋਕਿੰਗ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਐਨਿਊਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਫਟਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

(ਡਾ. ਵਿਪੁਲ ਗੁਪਤਾ, ਸਰ ਐਚ. ਐਨ. ਰਿਲਾਇੰਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਹਸਪਤਾਲ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਨਿਊਰੋ-ਇੰਟਰਵੇਂਸ਼ਨਲ ਸਰਜਨ ਹਨ।)