- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਸੇਂਧਾ ਨਮਕ ਖਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਹੱਡੀਆਂ, ਅੱਜ ਹੀ ਹੋ ਜਾਓ ਸਾਵਧਾਨ
ICMR ਤੇ ਐਂਡੋਕ੍ਰਾਈਨੋਲੋਜੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਭਾਰਤ 'ਚ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪਿੱਛੇ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਕਮੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
Posted By Seema Anand
Publish Date: Wed, 21 Oct 2026 01:16 PM (IST)
Updated Date: Wed, 21 Oct 2026 01:20 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਅੱਜ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੱਡੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਮੇਂ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਹੋਣ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸੂਖਮ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ (ਮਾਈਕ੍ਰੋਨਿਊਟ੍ਰੀਐਂਟਸ) ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ।
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ICMR) ਅਤੇ ਐਂਡੋਕ੍ਰਾਈਨੋਲੋਜੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਭਾਰਤ 'ਚ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪਿੱਛੇ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਕਮੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ 'ਚ 20 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ 'ਚ ਹਨ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸੂਬਾ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਅਛੂਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਆਇਓਡੀਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਥਾਇਰਾਇਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨੂੰ ਵੱਧ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਥਾਇਰਾਇਡ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਲਗੰਡ (ਗੋਇਟਰ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਕਮੀ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਇਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਹਾਈਪੋਥਾਇਰਾਇਡਿਜ਼ਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ 'ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਜਾਂ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ (ਹਾਈਪਰਥਾਇਰਾਇਡਿਜ਼ਮ) ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਥਾਇਰਾਇਡ ਦਾ ਅਸੰਤੁਲਨ ਕਿੰਨਾ ਗੰਭੀਰ ਹੈ?
ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਥਾਇਰਾਇਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ 'ਚ ਸੋਜ ਜਾਂ ਗੰਢ ਵਰਗੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਸੋਜ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਕਾਰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗਣ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਸਲ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ ਰੇਟ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰ ਵਧਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਭਾਰ ਵਧਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਲੱਗਣਾ, ਸਰੀਰ 'ਚ ਸੋਜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ, ਥਕਾਵਟ, ਸੁਸਤੀ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਸੌਂ ਕੇ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤਾਜ਼ਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਝੜਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ
ਸਰੀਰ ਖ਼ੁਦ ਆਇਓਡੀਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ, ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਆਇਓਡੀਨ ਯੁਕਤ ਨਮਕ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਮੇਦਾਂਤਾ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਇੰਟਰਨਲ ਮੈਡੀਸਨ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਡਾ. ਆਕਾਂਕਸ਼ਾ ਰਸਤੋਗੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ 'ਚ ਹੀ ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਗਰਭ 'ਚ ਪਲ ਰਹੇ ਬੱਚੇ 'ਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਥਾਇਰਾਇਡ ਹਾਰਮੋਨ ਘੱਟ ਬਣੇ, ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ 'ਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੀ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਖਣਿਜ ਘਣਤਾ (ਬੋਨ ਮਿਨਰਲ ਡੈਂਸਿਟੀ) ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਇਓਡੀਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ
- ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ: ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਈ (ਸੀਵੀਡ), ਝੀਂਗੇ (ਸ਼੍ਰਿੰਪ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ 'ਚ ਆਇਓਡੀਨ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦ: ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਪਨੀਰ ਆਦਿ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਚ ਕੁਝ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਆਇਓਡੀਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
- ਨਮਕ: ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਆਇਓਡੀਨ ਯੁਕਤ ਨਮਕ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਆਇਓਡੀਨ ਯੁਕਤ ਨਮਕ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਾਣੋ ਆਇਓਡੀਨ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਆਇਓਡੀਨ ਯੁਕਤ ਨਮਕ ਹੈ। ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਰਾਹੀਂ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਆਇਓਡੀਨ ਯੁਕਤ ਨਮਕ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਕਈ ਮਰੀਜ਼ ਨਮਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸੇਂਧਾ ਨਮਕ ਖਾਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਮਕ ਖਾਣਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ।ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਦਾਲਾਂ 'ਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਨਮਕ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਧੂ ਨਮਕ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖਾਣੇ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੇਬਲ ਸਾਲਟ, ਚਾਟ ਮਸਾਲਾ ਜਾਂ ਪਾਪੜ ਵਰਗੀਆਂ ਨਮਕ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਮਕ ਪਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਸੇਂਧਾ ਨਮਕ ਖਾਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਵਾਧੂ ਨਮਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਬੀਪੀ 'ਚ ਲਗਭਗ 4 ਤੋਂ 6 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫ਼ਰਕ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਇਓਡੀਨ ਯੁਕਤ ਨਮਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ, ਪਰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ 'ਚ।— ਡਾ. ਆਕਾਂਕਸ਼ਾ ਰਸਤੋਗੀ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਕੰਸਲਟੈਂਟ, ਇੰਟਰਨਲ ਮੈਡੀਸਨ, ਮੇਦਾਂਤਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ
ਦਿਨ ਭਰ 'ਚ ਪੰਜ ਗ੍ਰਾਮ ਨਮਕ ਕਾਫ਼ੀ
ਆਇਓਡੀਨ ਥਾਇਰਾਇਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨੂੰ T3 ਅਤੇ T4 ਹਾਰਮੋਨ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਮ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਚ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਗਭਗ 150 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਹਰ ਰੋਜ਼ 250 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਆਇਓਡੀਨ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਕਮੀ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ 'ਚ 'ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸਾਲਟ ਆਇਓਡੀਜ਼ੇਸ਼ਨ' ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਇਓਡੀਨ ਪੋਸ਼ਣ 'ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜੇ ਵੀ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਆਇਓਡੀਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।ਨਮਕ ਖਰੀਦਦੇ ਸਮੇਂ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਪੈਕੇਟ 'ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਆਇਓਡੀਨ ਯੁਕਤ' ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਸੇਂਧਾ ਨਮਕ, ਗੁਲਾਬੀ ਨਮਕ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਮਕ ਆਇਓਡੀਨ ਦੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਇਓਡੀਨ ਨਾ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਿਨ ਭਰ 'ਚ ਪੰਜ ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਮਕ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਮਕ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਵਧਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਅੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਆਇਓਡੀਨ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ 'ਚ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੱਤਾਗੋਭੀ, ਫੁੱਲਗੋਭੀ, ਬ੍ਰੋਕਲੀ ਅਤੇ ਸੋਇਆ ਨੂੰ ਆਮ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੱਚੀਆਂ ਕਰੂਸੀਫੇਰਸ (ਗੋਭੀ ਵਰਗ ਦੀਆਂ) ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਆਇਓਡੀਨ ਵਾਲੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਲੈਣ ਜਾਂ ਆਇਓਡੀਨ ਯੁਕਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਈ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਥਾਇਰਾਇਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ 'ਚ ਸੋਜ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।— ਡਾ. ਸੌਰਵ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ ਅਗਰਵਾਲ, ਐਂਡੋਕ੍ਰਾਈਨੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਡਾਇਬਟੀਜ਼, ਮੇਦਾਂਤਾ, ਨੋਇਡਾ