- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕਿਆ ਹੈ 'ਸਾਈਲੈਂਟ ਕਿੱਲਰ': ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਕੜ 'ਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਰੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਤੰਦਰੁਸਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ 'ਚ ਕੋਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਅਜਿਹੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ ਭਾਵੇਂ ਸਰੀਰ ਬਾਹਰੋਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਪਨਪ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Fri, 19 Jun 2026 11:56 AM (IST)
Updated Date: Fri, 19 Jun 2026 11:57 AM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਰੀਰ ਬਿਲਕੁਲ ਤੰਦਰੁਸਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ 'ਚ ਕੋਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਅਜਿਹੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ ਭਾਵੇਂ ਸਰੀਰ ਬਾਹਰੋਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਪਨਪ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਸਥਿਤ ਮਾਰੇਂਗੋ ਏਸ਼ੀਆ ਹਸਪਤਾਲਾਂ 'ਚ ਹੇਮਾਟੋ-ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਅਤੇ BMT ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ HOD ਡਾ. ਮੀਤ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਪੀਡੀਆਟ੍ਰਿਕ ਹੇਮਾਟੋ-ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਅਤੇ BMT ਦੇ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਅਤੇ ਹੈੱਡ ਡਾ. ਨੀਰਜ ਤੇਵਤੀਆ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਬਿਮਾਰੀ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੋਕਥਾਮ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਹੈ 'ਵਰਲਡ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਡੇ'
ਹਰ ਸਾਲ 19 ਜੂਨ ਨੂੰ World Sickle Cell Day ਮਨਾਇਆ ਤਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲੋਕ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਗਰੂਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਨ 'ਚ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕੀ ਹੈ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ?
ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ 'ਚ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇਸ ਅਸਾਧਾਰਨ ਜੀਨ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੈੱਲ ਬੱਚੇ 'ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬਲੱਡ ਡਿਸਆਰਡਰ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਭਿਆਨਕ ਐਨੀਮੀਆ ਦੀ ਲਪੇਟ 'ਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ 'ਚ ਸਰੀਰ 'ਚ ਦਰਦ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ, ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਰਗਨ ਡੈਮੇਜ ਤੱਕ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਲੋੜ ਹੈ। ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿਹੇ ਬਲੱਡ ਟੈਸਟ ਨਾਲ ਇਸ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸੈੱਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਚ ਇਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਬਾਰੇ ਉਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਘਰ 'ਚ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਇਸ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਉਪਾਅ
ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਕੌਂਸਲਿੰਗ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਬਚਾਅ 'ਚ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਦਾ ਹੱਲ
ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਕੀ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੇਮਾਟੋ-ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਬੀ.ਐੱਮ.ਟੀ. ਦੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਐੱਚ.ਓ.ਡੀ. ਡਾ. ਮੀਤ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ 'ਚ ਸਿਕਲ ਸੈੱਲ ਦੇ ਜੀਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।