'ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਊਂਗਾ' ਦੇਖ ਕੇ ਨਿਕਲੇ ਹੰਝੂ? 'ਟ੍ਰੇਨ ਟੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ' ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 'ਪਿੰਜਰ' ਤੱਕ; ਵੰਡ ਦਾ ਦਰਦ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ 5 ਫ਼ਿਲਮਾਂ

ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤਾਂ ਮਿਲੀ ਪਰ ਇਸ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਦਰਦ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। ਇਸ ਦਰਦ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਿਆ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਜੋ ਦੋਸਤ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵੱਖ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ।

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਨੇ ਦਿਖਾਈਆਂ ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ

ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦੀ 'ਗਦਰ' ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਊਂਗਾ' ਤੱਕ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਭਰਵਾਂ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਕਾਰਨ ਘਰ ਤਾਂ ਟੁੱਟੇ ਹੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਭਾਵੁਕ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਮੋਤੀ ਲੱਭ ਕੇ ਲਿਆਏ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਟ੍ਰੇਨ ਟੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ

'ਟ੍ਰੇਨ ਟੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ' 1998 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ 1956 ਵਿੱਚ ਆਏ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕਹਾਣੀ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਾਮੇਲਾ ਰੂਕਸ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਮਾਨੋ ਮਾਜਰਾ' ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਉਦੋਂ ਹੀ ਉੱਥੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਕ 'ਭੂਤਾਂ ਵਾਲੀ ਟ੍ਰੇਨ' ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਨਫ਼ਰਤ, ਦਹਿਸ਼ਤ ਅਤੇ ਹਫੜਾ-ਦਫ਼ੜੀ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ ਪਾਂਡੇ, ਰਜਿਤ ਕਪੂਰ, ਮੋਹਨ ਅਗਾਸ਼ੇ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਮੰਗਲ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਦੱਤਾ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਹੇ ਰਾਮ

2000 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਏ ਇਸ ਹਿਸਟੋਰੀਕਲ ਕ੍ਰਾਈਮ ਡਰਾਮਾ ਨੂੰ ਕਮਲ ਹਾਸਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਹਾਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਾਕੇਤ ਰਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 1946 ਦੇ ਕਲਕੱਤਾ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਦੋਂ ਬਿਖਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਅਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਦੇ ਬਹਿਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਗਰਮ ਹਵਾ

ਐਮ. ਐਸ. ਸਥਯੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 1973 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਦੌਰ 'ਤੇ ਬਣੀ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰੁਕ ਜਾਣ ਜਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਜਾਣ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਉਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

ਪਿੰਜਰ

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ 'ਪਿੰਜਰ' 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਲਾਹੀ ਗਈ ਪੀਰੀਅਡ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਭਰੇ ਦੌਰ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਵੰਡ ਕਾਰਨ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਈ ਦੁਖਦਾਈ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਚੰਦਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵੇਦੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਰਮਿਲਾ ਮਾਤੋਂਡਕਰ, ਮਨੋਜ ਬਾਜਪੇਈ, ਸੰਜੇ ਸੂਰੀ, ਸੰਦਲੀ ਸਿਨਹਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਆਂਸ਼ੂ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬੈਸਟ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਨੋਜ ਬਾਜਪੇਈ ਨੂੰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਜਿਊਰੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

1947 ਅਰਥ

ਦੀਪਾ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਬਣੀ ਫ਼ਿਲਮ '1947 ਅਰਥ' ਇੱਕ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਪਸੀ ਸਿਧਵਾ ਦੇ ਨਾਵਲ 'ਕਰੈਕਿੰਗ ਇੰਡੀਆ' 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਇਨਸਾਨੀ ਤਬਾਹੀ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਲੈਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਪਾਰਸੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਲੈਨੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਇਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।