ਆਖ਼ਰ ਖੰਡ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀ ‘ਕੌੜੀ’?

ਦੇਸ਼ ’ਚ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ 60 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ 10 ਲੱਖ ਟਨ ਕੱਚੀ ਖੰਡ ਦੀ ਡਿਊਟੀ-ਮੁਕਤ ਦਰਾਮਦ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਖੰਡ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ’ਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਹ ਵੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਮ੍ਹਾਂਖੋਰੀ ਤੇ ਕਾਲਾਬਾਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਟੋਰੇਜ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਖੰਡ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ? ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ ਗੰਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ’ਚ ਕਮੀ, ਗੰਨੇ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਈਥਾਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਗੰਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਦੇਸ਼ ’ਚ ਖੰਡ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ’ਚ ਕਮੀ, ਖ਼ਰਾਬ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਵਧੀ ਮੰਗ, ਸਟਾਕ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂਖੋਰੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਈਥਾਨੌਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੇ ਵੀ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ’ਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਈਥਾਨੌਲ ਲਈ ਖੰਡ ਦਾ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ, ਈਥਾਨੌਲ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਾਹਨਾਂ ’ਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਈ-20 ਪੈਟਰੋਲ, ਭਾਵ, 20% ਈਥਾਨੌਲ ਤੇ 80% ਪੈਟਰੋਲ, ਹੁਣ ਭਾਰਤ ’ਚ ਮਿਆਰੀ ਪੈਟਰੋਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2025-26 ’ਚ ਔਸਤ ਈਥਾਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਗਭਗ 20% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਤੋਂ ਬੀਐੱਸ-6 ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਈ-20 ਨਿਕਾਸੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਥਾਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣਾ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਚਾਉਣਾ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵਾਧੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਬੀਪੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 1.97 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਬਚਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਖੰਡ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। 2025-26 ਦੇ ਖੰਡ ਸੀਜ਼ਨ ’ਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਖੰਡ ਉਤਪਾਦਨ ਲਗਭਗ 30.6 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 11 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਉਤਪਾਦਨ ’ਚ ਇਸ ਕਮੀ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਖੰਡ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ’ਤੇ, ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

-ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਮਾਹਲਾ, ਸੰਪਰਕ : 9828108858