ਅਣਸੁਲਝੇ ਸਵਾਲ

ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਗਿਆਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ’ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਤੇ ਵਿਵੇਕ ਜੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਵੀ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਥਿਤ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਕਜੁਟ ਹੋ ਕੇ ਵੋਟ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ? ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ। ਜੇਕਰ ਦੋਵੇਂ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ’ਤੇ ਅਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੋਟ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਰਹੀਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਖ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਕਿਉਂ ਨਾ ਇਹ ਮਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਬਾਅਦ ’ਚ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ’ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਹੰਗਾਮਾ ਕਿਉਂ ਤੇ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? ਦੋਵਾਂ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਵੀ ਉੱਤਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤੀ ਚਿੱਠੀਆਂ ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਭੇਜੀਆਂ? ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? ਜਦੋਂ ਕੈਬਨਿਟ ਸਕੱਤਰ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ’ਚ ਕੋਈ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਦੋਵੇਂ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਬੰਧ ’ਚ ਕੋਈ ਚਿੱਠੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲਿਖਣੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਲਿਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਕ ਉਦਾਹਰਨ ਮੌਜੂਦ ਵੀ ਹੈ। ਇਕ ਸਮੇਂ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਐੱਨ ਗੋਪਾਲਸਵਾਮੀ ਨੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਵੀਨ ਚਾਵਲਾ ਦੇ ਕੰਮਕਾਰਜ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਚੋਣ ਦੀ ਸਾਖ਼ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਲੋੜੇ ਗ਼ਲਤ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਇਕੱਲੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੋਵਾਂ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਧਰਨਾ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਨਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬੇਭਰੋਸੇਯੋਗ ਦੱਸਣਾ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਇਹ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਲੁੜੀਂਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੋਣ ਨਿਰਪੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਇਕ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਇਹ ਅਭਿਆਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਚਲਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ’ਚ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਹੀ ਹੱਥ ਲੱਗੀ ਹੈ।