ਲੀਕ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਸੋਚਣ ਵਾਲੇ

ਵਿਸ਼ਵ ਉੱਦਮੀ ਦਿਵਸ ‘ਵਰਲਡ ਐਂਟਰਪ੍ਰਨਿਓਰਸ਼ਿਪ ਡੇ’ ਹਰ ਸਾਲ 21 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ’ਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ’ਚ ਇਹ ਦਿਵਸ ਨਵੀਂ ਸੋਚ, ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਵਜੋਂ ਇਕ ਨਵਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵਸ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ, ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਪਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ’ਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਕੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਉੱਦਮੀ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੋਖ਼ਮ ਉਠਾਉਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ’ਚ ਵੀ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਤਲਾਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ’ਚ ਖ਼ਾਸਕਰ 2026 ’ਚ ਐਂਟਰਪ੍ਰਨਿਓਰਸ਼ਿਪ ਭਾਵ ਉੱਦਮਤਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਗ੍ਰੀਨ ਐਨਰਜੀ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਨਵੇਂ ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ’ਚ ਨੌਜਵਾਨ ਰਵਾਇਤੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ‘ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ’ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਵਪਾਰਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਉੱਦਮਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਲਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਿਲਾ ਉੱਦਮੀ ਘਰੇਲੂ ਉਦਯੋਗਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੱਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ, ਲੋਨ ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਗਿਆਰਵੀਂ ਅਤੇ ਬਾਰਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਿਜ਼ਨਸ ਬਿਲਾਸਟਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਸਫ਼ਲ ਉੱਦਮੀ ਬਣਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ’ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਘਾਟ, ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਡਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਉੱਦਮੀ ਦਿਵਸ ਸਾਨੂੰ ਇਹੀ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਉੱਦਮੀ ਦਿਵਸ 2026 ਦੇਸ਼ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ’ਚ ਉੱਦਮੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਵਧੀਆ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਅਪਣਾਉਣ, ਜੋਖ਼ਮ ਲੈਣ ਤੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ’ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉੱਦਮੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਘਰ-ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।

-ਲੈਕਚਰਾਰ ਲਲਿਤ ਗੁਪਤਾ (9781590500)।