ਇਹ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾ ਸੀ ਤਾਜਮਹਿਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਾਲਕ, 4 ਹਵੇਲੀਆਂ ਬਦਲੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਡੀਲ; ਅੱਜ ₹7000 ਕਰੋੜ ਹੈ ਕੀਮਤ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਤਾਜਮਹਿਲ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਮੁਹੱਬਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਸਾਲ 1653 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਵਾਉਣ 'ਤੇ ਕਰੀਬ 3.2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 70 ਅਰਬ ਰੁਪਏ (7000 ਕਰੋੜ) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।

ਸੰਗਮਰਮਰ, ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਗ਼ੀਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਕਸਰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਤਾਜਮਹਿਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।

ਕਿਸਦੀ ਸੀ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ?

ਤਾਜਮਹਿਲ ਦੇ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਜ਼ਮੀਨ ਆਮੇਰ ਦੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੀ। ਜੈ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੁਗ਼ਲ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 'ਪਾਦਸ਼ਾਹਨਾਮਾ' ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਾਦਾ ਰਾਜਾ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਹਵੇਲੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਜਮਹਿਲ ਵਾਲੀ ਭੂਮੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੱਛਵਾਹਾ ਰਾਜਪੂਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਸੀ। ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਆਪਣੀ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਕਾਰਨ ਮਹਿਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਜਾਗੀਰਾਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ

ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਜਾਗੀਰਾਂ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਤਾਜਮਹਿਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਾਦਸ਼ਾਹਨਾਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਗ਼ਲ ਰਿਕਾਰਡ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਵੇਲੀਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਇਹ ਚਾਰ ਹਵੇਲੀਆਂ ਆਗਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਹੋਈ ਡੀਲ

ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹਵੇਲੀ ਦੇਣ ਦਾ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਦੋਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਤਾਜਮਹਿਲ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਘਰ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਈ ਗਈ। 3.2 ਕਰੋੜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਾਲੀ ਤਾਜਮਹਿਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਸੌਦਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਨਿਬੜਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ ਸੀ।

ਕੌਣ ਸੀ ਤਾਜਮਹਿਲ ਦਾ ਆਰਕੀਟੈਕਟ?

ਤਾਜਮਹਿਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਵਜੋਂ ਉਸਤਾਦ ਅਹਿਮਦ ਲਾਹੌਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਣੇ-ਮਾਣੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।