ਚੀਨ ਨੇ ਫਿਰ ਦਿੱਤਾ ਝਟਕਾ! ਚੌਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਮਿਰਚਾਂ ਦੀ ਖੇਪ ਮੋੜੀ, ਜਾਣੋ ਕਿੱਥੇ ਹੋਈ ਅਸਲ ਗੜਬੜ?

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲ। ਮਾਰਚ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ 'ਚ ਜੀਐਮਓ (GMO) ਦੇ ਅੰਸ਼ ਮਿਲਣ ਦਾ ਤਰਕ ਦੇ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮਿਰਚਾਂ ਦੀਆਂ 3 ਖੇਪਾਂ ਵਾਪਸ ਮੋੜਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਸੁੱਕੀ ਮਿਰਚ ਦੀਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਖੇਪਾਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਥਾਮੀਡੋਫੋਸ (Methamidophos) ਦੀ ਕਥਿਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ (Exporters) ਨੂੰ ਸਸਪੈਂਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਚੀਨ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਰਿਕਾਰਡ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ

ਚੀਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਲੀਓਰੇਸਿਨ (Oleoresin) ਕੱਢਣ ਲਈ 'ਤੇਜਾ' ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਿਰਚ ਖ਼ਰੀਦਦਾ ਹੈ। ਬਿਜ਼ਨੈੱਸਲਾਈਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਚੀਨ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਾਲਾਨਾ ਮਿਰਚ ਦੀ ਸਪਲਾਈ (Export to China) 1.5 ਲੱਖ ਟਨ ਤੋਂ 1.9 ਲੱਖ ਟਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘਟਦੀ-ਵਧਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2024-25 ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਚੀਨ ਨੂੰ 2.36 ਲੱਖ ਟਨ ਮਿਰਚ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 31 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਰਯਾਤ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੁੱਲ ਮਿਰਚ ਨਿਰਯਾਤ 2024-25 ਵਿੱਚ 7.15 ਲੱਖ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 6.01 ਲੱਖ ਟਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 19 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਰਿਹਾ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਥਾਮੀਡੋਫੋਸ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ?

ਚੀਨ ਨੇ ਲਾਲ ਮਿਰਚ ਵਿੱਚ ਮੈਥਾਮੀਡੋਫੋਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਪਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮਿਰਚਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜਿਆ ਹੈ। ਬਿਜ਼ਨੈੱਸਲਾਈਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸੈਂਟਰ (SABC) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਭਾਗੀਰਥ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮਿਰਚ ਦੀ ਖੇਪ ਵਿੱਚ ਮੈਥਾਮੀਡੋਫੋਸ ਦਾ ਪਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮੈਥਾਮੀਡੋਫੋਸ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ 'ਐਸੀਫੇਟ' (Acephate) ਨਾਮਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦੇ ਟੁੱਟਣ (Breakdown) ਨਾਲ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਅੰਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫ਼ਸਲਾਂ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਮਿਰਚ ਉਤਪਾਦਕ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਿਰਚਾਂ ਦੀ ਖੇਪ ਰਿਜੈਕਟ ਹੋਣਾ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ

ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਮਿਰਚਾਂ ਦੀ ਖੇਪ ਰਿਜੈਕਟ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਖਾਧ ਸੁਰੱਖਿਆ (Food Safety) ਦੇ ਨਿਯਮ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਂ (Pesticide Residues) ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ 'ਤੇ।

ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ ਸਸਤੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਰਚ ਖ਼ਰੀਦੀ ਸੀ, ਪਰ 2025-26 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਫ਼ਸਲ ਅਤੇ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੰਗ ਘਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਚੀਨ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਕਰੀਬ 3000 ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 10-15% ਖੇਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਆਈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ (Moisture) ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਸਨ।