ITR 2026: ਰਿਟਰਨ ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ; ਟੈਕਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ ਜਾਂਚ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਟੈਕਸਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਪੁੱਠੀ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ! ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਲਈ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ (ਆਈ. ਟੀ. ਆਰ.) ਭਰਨ ਦੀ ਤਰੀਕ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਆਖਰੀ ਪਲਾਂ ਦੀ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਜੁਰਮਾਨੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ITR ਫਾਈਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ 'ਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ X 'ਤੇ ਇਕ ਖਾਸ ਚੈਕਲਿਸਟ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?

1. ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਹੀ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਚੁਣੋ

ITR ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਜਾਂਚ ਕਰੋ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ, ਨਵੀਂ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ? ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਛੋਟ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਓ। ਉਹ ਬਦਲ ਚੁਣੋ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਟੈਕਸ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਜੇਬ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਝ ਨਾ ਪਵੇ।

2. ਸਹੀ ITR ਫਾਰਮ ਚੁਣੋ

ਰਿਟਰਨ ਭਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਹੀ ਫਾਰਮ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 7 ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ITR ਫਾਰਮ ਹਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫਾਰਮ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੀ ਕਮਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਕੀ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਨਖਾਹ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਮਕਾਨ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ) ਅਤੇ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਗਲਤ ਫਾਰਮ ਚੁਣਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਤੁਹਾਡੀ ਰਿਟਰਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਦਾਰ ਮੰਨ ਕੇ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਸੇ ਵੀ ਫਸ ਸਕਦੇ ਹਨ।

3. AIS ਅਤੇ ਫਾਰਮ 26AS ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰੋ

ਆਪਣੀ ਰਿਟਰਨ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਔਨਲਾਈਨ ਜਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਲਾਨਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਟੇਟਮੈਂਟ (AIS) ਅਤੇ ਫਾਰਮ 26AS ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਕਟੌਤੀ (TDS) ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰੋ।

4. ਸਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ

ਰਿਟਰਨ ਭਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੋਣ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਫਾਰਮ 16, ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟ, ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਡਾਕਘਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਆਜ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਛੋਟ ਲਈ ਕੀਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

5. ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਭਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਚੈੱਕ ਕਰੋ

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਭਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰੋ। ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ, ਪੈਨ, ਆਧਾਰ ਨੰਬਰ, ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ, ਈਮੇਲ ਆਈਡੀ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ। ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਪੈਨ ਕਾਰਡ ਲਿੰਕ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

6. ਟੈਕਸ ਛੋਟ ਦਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਅਵਾ ਕਰੋ

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣੀ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾ ਜਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਛੋਟ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਰਕਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਕਰੋ। ਫਾਰਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਡੇਟਾ ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਜਾਂਚ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਟੈਕਸ ਨੋਟਿਸ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰਿਫੰਡ ਫਸ ਸਕਦਾ ਹੈ।

7. ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਦਿਓ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਿਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਟੈਕਸ ਛੋਟ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਸਿੱਧੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਇੱਕ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਸਕਦੇ ਹੋ।

8. ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਾ ਕਰੋ

ਰਿਟਰਨ ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ ਤੱਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ ਆਪਣੀ ਰਿਟਰਨ ਫਾਈਲ ਕਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲੇਗਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ।

9. ਲੇਟ ਫੀਸ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚੋ

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਨਿਯਤ ਮਿਤੀ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ITR ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਰੀ ਲੇਟ ਫੀਸ (ਦੁਰਮਾਨੇ) ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਟੈਕਸ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਆਜ ਵਸੂਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਕਸ ਲਾਭ ਵੀ ਗੁਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।

10. ਰਿਟਰਨ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈ-ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਾਰਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਈਟੀਆਰ ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਨੂੰ ਈ-ਵੇਰੀਫਾਈ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਤੁਹਾਡੀ ਰਿਟਰਨ ਨੂੰ ਵੈਲਿਡ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗਾ।

ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।