ਮੰਚ ਇੱਕ, ਰੂਪ ਦੋ... ਸ਼ਾਂਤੀਦੂਤ ਤੋਂ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਧਮਕੀ ਤੱਕ; UN ’ਚ ਟਰੰਪ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾਇਨੇ ਸਮਝੋ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ : ਆਪਣੇ ਬੇਬਾਕ ਬਿਆਨਾਂ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ ਰਹਿਣਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਮੰਚ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਛਿੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੁਨੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਟਰੰਪ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਮੰਚ ਤੇ ਨਵੇਂ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਟਰੰਪ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਰਚਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ’ਚ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਰ ਮੰਚ ਸੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ (UNGA), ਜਿੱਥੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਠ ਜੰਗਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ 'ਸ਼ਾਂਤੀਦੂਤ' ਦੱਸਿਆ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਤੇ ਨਰਕ ’ਚ ਭੇਜਣ ਵਰਗੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕੋ ਮੰਚ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀਦੂਤ ਤੇ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਟਰੰਪ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਮਾਇਨੇ ਕੀ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਆਖ਼ਿਰ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਕੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ?

ਮੰਚ ਇੱਕ, ਪਰ ਟਰੰਪ ਦੇ ਰੂਪ ਦੋ... ਮਾਇਨੇ ਕੀ?

ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਇੰਝ ਸਮਝੋ ਕਿ UNGA ਦੇ 81ਵੇਂ ਸੈਸ਼ਨ ’ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਟਰੰਪ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ’ਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ 'ਅੱਠ ਜੰਗਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਂਤੀਦੂਤ' ਦੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਤੇ ਨਰਕ ’ਚ ਭੇਜਣ ਵਰਗੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਤਣਾਅ ਭਰੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਤੇਵਰ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਟਰੰਪ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ’ਚ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਟਰੰਪ ਦਾ ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਅੰਦਾਜ਼... ਖੁਦ ਦੀ ਪਿੱਠ ਖੁਦ ਥਪਥਪਾਈ

ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਿੱਸੇ ’ਚ ਟਰੰਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਅੱਠ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਤੇ ਜੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਕੰਬੋਡੀਆ-ਥਾਈਲੈਂਡ, ਕੋਸੋਵੋ-ਸਰਬੀਆ, ਕਾਂਗੋ-ਰਵਾਂਡਾ, ਅਰਮੀਨੀਆ-ਅਜ਼ਰਬੈਜਾਨ, ਗਾਜ਼ਾ ਤੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਵਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਉਪਲਬਧੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਸ ਸਬੰਧਾਂ, ਵਪਾਰ, ਟੈਰਿਫ ਤੇ ਟੈਰਿਫ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।

ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾਅਵਾ

ਗੌਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਨੇ 3 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਸਮਝ ਸਿੱਧੀ ਫੌਜੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਬਣੀ ਸੀ।

ਸ਼ਾਂਤੀਦੂਤ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ 'ਤਬਾਹੀ' ਦੀ ਧਮਕੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਟਰੰਪ?

ਹੁਣ ਟਰੰਪ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੁਖ ’ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਦੂਤ ਵਾਲੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਧਮਕੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਚ ਟਰੰਪ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਡੀਲਮੇਕਰ ਦੀ ਛਵੀ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਈਰਾਨ ’ਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋ ਗਏ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਦੋ ਹੀ ਰਸਤੇ ਹਨ—ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹੇ।

ਨਰਕ ’ਚ ਭੇਜਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਤੱਕ ਦੇ ਦਿੱਤੀ

ਗੱਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਈਰਾਨ ਬਾਰੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਚਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਦੇ ਸਿੱਧਾ ਨਰਕ ’ਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ? ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ’ਚ ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ’ਚ ਨਵੰਬਰ ਦੀਆਂ ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।

UN ’ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਤੇ ਫਿਰ 'ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਪੀਸ' ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਆਧਾਰ

ਬੇਬਾਕ ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ’ਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਦਾਲਤ (ICC), ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਏਜੰਡੇ ਤੇ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਵਰੀ ’ਚ 'ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਪੀਸ' ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਨਵੀਂ ਸੰਸਥਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (UN) ਦੀ ਥਾਂ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ’ਚ UN ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ’ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਟਰੰਪ?

ਅਜਿਹੇ ਤਣਾਅ ਭਰੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦਾ ਇਹ ਭਾਸ਼ਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਟਕਰਾਅ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਟਰੰਪ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ UN ਭਾਸ਼ਣ ’ਚ ਜੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।