ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਉਲੰਘਣਾ..., ਚੀਨ ’ਚ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਕਬਜ਼ਾ; ਲੀਕ ਚਿੱਠੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਖ਼ੁਲਾਸਾ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਤਹਿਰਾਨ : ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਲੀਕ ਹੋਏ ਗੁਪਤ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਚੀਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਪੱਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਇਸ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਕਿਸਨੇ ਲਿਖੀ?

ਇਹ ਪੱਤਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਈਰਾਨੀ ਆਇਲ ਕੰਪਨੀ (NIOC) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਤੇਲ ਮੰਤਰੀ ਹਾਮਿਦ ਬੋਵਾਰਡ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਕੱਤਰ ਅਲੀ ਸ਼ਮਖਾਨੀ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕੀਅਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦਾ ਗੁਪਤ ਤੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ

ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਸਹੂਲਤਾਂ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

ਨਿੰਗਬੋ-ਝੌਸ਼ਾਨ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਖੇਤਰ - ਇੱਥੇ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸਹੂਲਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਦੇ ਬਦਲੇ ਇੱਕ ਟਰਮੀਨਲ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ੈਂਡੋਂਗ ਪ੍ਰਾਂਤ - ਇੱਥੇ, ਕਿੰਗਦਾਓ ਅਤੇ ਪੇਂਗ ਦੇ ਛੋਟੇ ਡੌਕਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਜੁੜੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਲ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਤੇਲ ਭੰਡਾਰ - ਈਰਾਨ ਨੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 7 ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਨ ਟੈਂਕ ਵੀ ਖਰੀਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਡਾਲੀਅਨ, ਹੁਈਜ਼ੌ, ਡੋਂਗਯਿੰਗ, ਵੇਈਫਾਂਗ ਅਤੇ ਝੌਸ਼ਾਨ (ਆਓਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਲਾਂਘੂ ਟਾਪੂ) ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।

ਕੌਣ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸ਼ੈਡੋ ਫਲੀਟ?

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਮਖਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਬੇੜਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿਭਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਮਖਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 51 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਚੀਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ 'ਵਪਾਰ' ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਰਾਜ਼

ਚੀਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2025 ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 80% ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰੀਦਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਔਸਤਨ 1.4 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁਦਰਾ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਬਾਰਟਰ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਤੇਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੈਸਾ ਚੀਨੀ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ, ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼-ਉਦੇਸ਼ ਵਾਹਨ (SPV) ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਵਾਇਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਚੀਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਤਣਾਅ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੀਕ ਹੋਏ ਪੱਤਰ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੀਜਿੰਗ ਹੁਣ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਲਈ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਕੋਟਾ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੋਂ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ 'ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਭਾਰੀ ਛੋਟਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਗਰੰਟੀ ਦੇ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਵੇਚਣ ਵਿੱਚ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਮਖਾਨੀ ਦੀ ਕਥਿਤ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝਗੜਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।