- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਹਵਾਈ ਸਟ੍ਰਾਈਕਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੋਣ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ! ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਕੰਬਦੀ ਹੈ ਪਾਕਿ ਫੌਜ?
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਡੂਰੰਡ ਲਾਈਨ ’ਤੇ ਤਣਾਅ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਲੜਾਕਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹਿੰਸਕ ਝੜਪਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅੰਦਰ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (TTP) ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Thu, 08 Oct 2026 04:48 PM (IST)
Updated Date: Thu, 08 Oct 2026 04:49 PM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ - ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਡੂਰੰਡ ਲਾਈਨ ’ਤੇ ਤਣਾਅ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਲੜਾਕਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹਿੰਸਕ ਝੜਪਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅੰਦਰ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (TTP) ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਵਾਈ ਤਾਕਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ।
ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ। ਗਲੋਬਲ ਫਾਇਰਪਾਵਰ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 14ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਲੈਸ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 121ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੈ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸੰਗਠਿਤ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਲੜਾਕੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੀਲਾ ਜੰਗ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੀਲਾ ਜੰਗ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੰਨੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਅਹਿਮ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਬੜ੍ਹਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅਫਗਾਨ ਸਰਹੱਦ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ TTP ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਬਚ ਰਿਹਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ?
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅੰਦਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਫੌਜ ਨਾ ਭੇਜਣ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਰਣਨੀਤਕ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹਿੰਦੂਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਕੋਹ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਪਥਰੀਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਰਵਾਇਤੀ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਗੁਰੀਲਾ ਅਤੇ ਅਸਮਮਿਤ ਜੰਗ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਲਈ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਢਾਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਟੀਕ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ TTP ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਸਟੀਕ ਹਮਲੇ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਪੂਰੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਤੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਦਬਾਅ ਵਧੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਉਸ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 2001 ਤੋਂ 2021 ਦਰਮਿਆਨ ਅਫਗਾਨ ਜੰਗ ’ਤੇ ਲਗਭਗ 2.26 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ 2,461 ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਲੰਬੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਜੰਗ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਲਾਜਿਸਟਿਕ ਬੋਝ ਝੱਲਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਬਿਨਾਂ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਸੀਮਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਸਕੇ।
ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਹਿੱਟ-ਐਂਡ-ਰਨ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਲੜਾਕਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣ।
ਇਸ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਜੰਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੀਮਤ ਦਬਾਅ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ’ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਂਦਰਿਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।