1950 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਅਲ-ਨੀਨੋ? 2027 'ਚ ਟੁੱਟ ਸਕਦੇ ਹਨ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡ, WMO ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ

ਜਾਗਰਣ ਬਿਊਰੋ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਗਰਮੀ ਨੇ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆਮ ਰਹੇਗਾ, ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਿਤੇ ਅਚਾਨਕ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ, ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੌਸਮੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਪੈਟਰਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਇਹ 1950 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਪਮਾਨ

ਵਿਸ਼ਵ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਗਠਨ (WMO) ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਈ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨੀਨੋ-3.4 ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਔਸਤ 1.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵੱਧ ਰਿਹਾ।

ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਰਕ 2 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਅਗਸਤ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 2.2 ਤੋਂ 2.6 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵੱਧ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 8 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਧੂ ਗਰਮੀ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

WMO ਨੇ ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ ਦੌਰਾਨ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗਰਮ ਹੋ ਰਹੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਦਾ ਅਸਰ ਪੈਣ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਕੇ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ।

1901 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਅਗਸਤ

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਬਦਲਾਅ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਮਾਨਸੂਨ ’ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 16 ਫੀਸਦੀ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਹ 1901 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਅਗਸਤ ਰਿਹਾ। ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।

ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਦੀ ਵੰਡ ਅਸਮਾਨ ਰਹਿਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਿਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਹੜ੍ਹ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਦਾ ਅਸਰ

ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਨਸੂਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ-ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਵਧਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਦੀ ਕਿੰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਲ-ਨੀਨੋ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਪੱਛਮੀ ਵਿਘਨ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੇਗੀ।

2023-24 ਦੇ ਤਾਕਤਵਰ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਨੇ 2024 ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸਾਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੇ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵਾਲੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

2027 ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸਾਲ

2027 ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਲ-ਨੀਨੋ ਦਾ ਅਸਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। WMO ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 2027 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 2027 ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸਾਲ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2024 ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਅਲ-ਨੀਨੋ ਕੀ ਹੈ?

ਅਲ-ਨੀਨੋ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਮੌਸਮੀ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਅਸਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ’ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਲ-ਨੀਨੋ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਰ 2 ਤੋਂ 7 ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ’ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।