- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਨੇਪਾਲ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਨੇਪਾਲ 'ਚ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ, ਮਲਬੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਸੀ 50 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ; ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਖੁਲਾਸਾ
ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਤਿੱਬਤ 'ਚ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿਸਕਣ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਹੜ੍ਹ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਆਫ਼ਤ ਉਦੋਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਟੁੱਟ ਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਘਾਟੀ 'ਚ ਆ ਡਿੱਗਾ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਮਲਬੇ ਨਾਲ ਅਟੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਚ ਬਚਾਅ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਿਉਂਦੇ ਬਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਵੀ 1400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਹਨ।
Posted By Sunita
Publish Date: Fri, 28 Aug 2026 12:02 PM (IST)
Updated Date: Fri, 28 Aug 2026 12:04 PM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਕਾਠਮੰਡੂ : ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਤਿੱਬਤ 'ਚ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿਸਕਣ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਹੜ੍ਹ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਆਫ਼ਤ ਉਦੋਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਟੁੱਟ ਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਘਾਟੀ 'ਚ ਆ ਡਿੱਗਾ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਮਲਬੇ ਨਾਲ ਅਟੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਚ ਬਚਾਅ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਿਉਂਦੇ ਬਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਵੀ 1400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ?
ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਅਣਜਾਣ ਹੈ। ਨੇਪਾਲੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਖੇਤਰ 'ਚ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਯੂਐਸ ਜੀਓਲੌਜੀਕਲ ਸਰਵੇ (ਯੂਐਸਜੀਐਸ) ਨੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਝਟਕੇ ਅਸਲ 'ਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਚੱਟਾਨ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਅ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਭੂਚਾਲ ਊਰਜਾ ਸੀ।
ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇਮੇਜਰੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਗਟਾਂਗ ਲਿਰੁੰਗ ਪੀਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਲਬੇ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ
ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਬਰਫ਼ ਖਿਸਕਣ ਪਹਾੜੀ ਨੇਪਾਲ-ਤਿੱਬਤ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਾਲ ਵਗਦੀ ਲਹੇਂਡੇ ਖੋਲਾ ਨਦੀ 'ਚ ਟਕਰਾ ਗਿਆ। ਤਿੱਬਤ ਦੇ ਗਾਈਰੋਂਗ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ।
ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੇ ਪੂਰੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਵਹਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਿੰਡ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ 'ਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਦਰਜਨਾਂ ਲੋਕ ਪਾਣੀ 'ਚ ਵਹਿ ਗਏ।
ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਭੂਵਿਗਿਆਨੀ ਗੁਓ ਝਾਓਚੇਂਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚਿੱਕੜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਲਗਭਗ 50 ਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ 4,500 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਆਏ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ 'ਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨਦੀ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
ਚਿੱਕੜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੜ੍ਹ ਬਣਿਆ ਕਾਲ
ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੂਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਪੁੱਲ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਕਈ ਇਲਾਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਫ਼ਤ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਹੇ 68 ਸਾਲਾ ਜਿਉਂਦੇ ਬਚੇ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਰਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਚਿੱਕੜ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੜ੍ਹ ਸਿੱਧਾ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਇਹ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਘਰ 'ਚ ਵੜਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਤ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਚਿੱਕੜ 'ਚ ਰੁੜ੍ਹ ਗਈ।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟੇਡ ਮਾਉਂਟੇਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਇਸ ਹੜ੍ਹ ਨੇ ਭੋਤੇ ਕੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਨਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ, ਤਲਛਟ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੜ੍ਹ ਭੇਜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗਲਛੀ ਖੇਤਰ 'ਚ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ 30 ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨੌਂ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੀ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ?
ਅਰਥ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਮਾਉਂਟੇਨਜ਼ ਟੂ ਸੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਾਈਮਨ ਕਾਕਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਵਰਗੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਟੁੱਟਣ ਅਤੇ ਲੜੀਵਾਰ ਖਤਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਰ ਆਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਹਰ ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਲਈ ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਇਕੋ-ਇਕ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲੀ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਪਿਘਲਦੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰਾਂ ਨੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤਬਾਹੀ 'ਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਕਾਕਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ 'ਤੇ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਿਘਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੰਮਣ, ਪਿਘਲਣ ਤੇ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਪੈਟਰਨ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਸਤਹ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਿਆ 'ਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖਤਰਿਆਂ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਚ, ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਬਣੀਆਂ ਦੋ ਨਵੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਫਟਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤਬਾਹੀ ਲਿਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।