- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
9/11 ਹਮਲੇ ਦੇ 25 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਾਅਵਾ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕੈਂਪ; ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਨੈੱਟਵਰਕ
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 9/11 ਹਮਲੇ ਦੇ 25 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹਟਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਲਾਅ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਇਸ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਠ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਏ ਹਨ।
Posted By Sunita
Publish Date: Sun, 13 Sep 2026 10:50 AM (IST)
Updated Date: Sun, 13 Sep 2026 10:51 AM (IST)
ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ - ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 9/11 ਹਮਲੇ ਦੇ 25 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹਟਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਲਾਅ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਇਸ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਠ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਏ ਹਨ।
ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਆਧੁਨਿਕ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਾਨੀਟਰਾਂ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਖੁਫੀਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ, ਗੁਰੀਲਾ ਜੰਗ ਅਤੇ ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ, ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਵਰਗੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਮੁੱਖ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਰਫ਼ 100 ਲੜਾਕੇ ਹੀ ਬਚੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਫੌਜ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਉਗਰਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੇਵਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਹੋਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸੈਂਟਰ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਗਰਵਾਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ 34 ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 14 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਧਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ
ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਮੁੜ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਂਪਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਭੂਗੋਲ, ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਮਾਹੌਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
1990 ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਤਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਿਹਾਦੀ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਵੇਰਵਾ
9/11 ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ 1993 ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਟ੍ਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ’ਤੇ ਹੋਏ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੇ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਰਮਜ਼ੀ ਯੂਸੁਫ਼ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਦ ਸ਼ੇਖ ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ 1995 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। KSM ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਕੁਵੈਤੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 9/11 ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੁਆਂਤਾਨਾਮੋ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੈ। ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆ।
ਅਬੂ ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਰਮਜ਼ੀ ਬਿਨ ਅਲ-ਸ਼ਿਭ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। KSM ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਖੁਦ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਵੀ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ਼ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਐਬਟਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਦੋ ਮੀਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਸੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੇ ਮਈ 2011 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਈਰਾਨ ’ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਰਮ ਰੁਖ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਉਠਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਹ ਸਵਾਲ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਕਸਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਉਸੇ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਈਰਾਨ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ, ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ, ਤਾਜਿਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉਹ ਮੁੱਖ ਦੱਖਣੀ ਰਸਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਅਫਗਾਨ ਜਿਹਾਦ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਫੈਲੇ ਉਗਰਵਾਦ ਦੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਕਰਾਚੀ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉੱਥੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1993 ਦੇ ਬੰਬੇ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ, 2001 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2008 ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਜਿਹਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, 26/11 ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਪਹੁੰਚੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਤੋਇਬਾ (LeT) ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ, ਪਰ ਹਮਲੇ ਦੇ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ LeT ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1986 ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁਨਾਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਭਾਰਤ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਮੈਂਬਰ ਅਬੂ ਜ਼ੁਬੈਦਾ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਵਿੱਚ LeT ਦੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਟਿਕਾਣੇ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਨੈੱਟਵਰਕ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।