- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਰਾਫੇਲ 'ਚ ਲਗਾਏ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਰਾਕੇਟ, ਹਵਾ 'ਚ ਹੀ ਟਾਰਗੇਟ ਨੂੰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਢੇਰ
ਸਸਤੇ ਡਰੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਨਤ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਾਗਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਗਾਈਡਡ ਰਾਕੇਟਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਲਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ
Posted By alisha
Publish Date: Tue, 14 Jul 2026 04:25 PM (IST)
Updated Date: Tue, 14 Jul 2026 04:31 PM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਪੈਰਿਸ : ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਫੇਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ 68mm ਲੇਜ਼ਰ-ਗਾਈਡੇਡ ਰਾਕੇਟਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ ਡਰੋਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹਵਾਈ ਖਤਰਿਆਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹਿੰਗੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਆਪਸ਼ਨ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਪਹਿਲ ਨੂੰ 'ਲੂਟੇ ਐਂਟੀ-ਡਰੋਨ ਸੁਰ ਐਵੀਓਨ ਡੀ ਕੰਬੈਟ' (ਲਾਡਾਕ) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਹਵਾਈ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਲਾਗਤ-ਕੁਸ਼ਲ ਐਂਟੀ-ਡਰੋਨ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਐਂਟੀ-ਡਰੋਨ ਅਪਗ੍ਰੇਡ
ਫ੍ਰੈਂਚ ਮੀਡੀਆ ਆਉਟਲੈਟ 'ਮੇਰ ਐਟ ਮਰੀਨ' ਦੁਆਰਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਫ੍ਰੈਂਚ ਡੀਜੀਏ (ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਆਰਮਾਮੈਂਟਸ) ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਏਕੀਕਰਣ ਕਾਰਜ ਫ੍ਰੈਂਚ ਏਅਰ ਐਂਡ ਸਪੇਸ ਫੋਰਸ ਦੇ 'ਸੈਂਟਰ ਡੀ'ਐਕਸਪਰਟੀਜ਼ ਏਰੀਏਨ ਮਿਲਿਟੇਅਰ' (ਸੀਈਏਐਮ) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਡਸਾਲਟ ਐਵੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਥੇਲਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
7 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਡੀਜੀਏ ਨੇ ਰਾਫੇਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ 68mm ਲੇਜ਼ਰ-ਗਾਈਡਡ ਰਾਕੇਟਾਂ ਲਈ ਏਕੀਕਰਣ ਟੈਸਟਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਚਾਲਨ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ।
'ਦ ਵਾਰ ਜ਼ੋਨ' (TWZ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੀਜੀਏ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਲੈਡਾਕ-ਮੋਡ ਲਾਂਚਰ ਪੌਡ, ਲੇਜ਼ਰ-ਗਾਈਡਡ ਰਾਕੇਟ, ਅਤੇ 'ਟੇਲੀਓਸ' ਲੇਜ਼ਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਪੋਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੈਚ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਏਅਰ ਐਂਡ ਸਪੇਸ ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਡਿਲੀਵਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਨਵੇਂ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ TWZ ਦੁਆਰਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਹਵਾਈ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜਨਰਲ ਜੇਰੋਮ ਬੇਲੈਂਗਰ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ 'ਸ਼ਾਹੇਦ-136' ਵਰਗੇ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਇੱਕ-ਪਾਸੜ ਹਮਲੇ ਵਾਲੇ ਡਰੋਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਫੇਲ ਅਤੇ ਮਿਰਾਜ 2000D ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਲੇਜ਼ਰ-ਗਾਈਡੇਡ ਰਾਕੇਟ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਘੱਟ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਡਰੋਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
DGA ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਦ ਵਾਰ ਜ਼ੋਨ' ਦੁਆਰਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ), ਏਜੰਸੀ ਨੇ 2025 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੱਲਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਯੋਗ 68mm ਲੇਜ਼ਰ-ਗਾਈਡੇਡ ਰਾਕੇਟ ਚੁਣਿਆ - ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ 'ਟਾਈਗਰ' ਹਮਲੇ ਦੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ।
ਇਸ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਡਾਣ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਡਾਰ ਖੋਜ, TALIOS ਪੋਡ ਟਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਲੇਜ਼ਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ, ਰਾਕੇਟ ਪੋਡ ਕੈਰੇਜ, ਲਾਈਵ ਫਾਇਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿਮੂਲੇਟਡ ਏਰੀਅਲ ਟੀਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੇਜ਼ਰ-ਗਾਈਡੇਡ ਹਮਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਡੀਜੀਏ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਨਵੀਂ ਸਮਰੱਥਾ ਰਾਫੇਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੇਦ ਵਰਗੇ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਡੇਗਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ 68mm ਲੇਜ਼ਰ-ਗਾਈਡੇਡ ਰਾਕੇਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗੀ।
ਮਾਡਰਨ ਵਾਰਫੇਅਰ ਤੋਂ ਸਬਕ
TWZ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਨਵੀਂ ਸਮਰੱਥਾ ਹਵਾਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੱਛਮੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਡਰੋਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਸਤੇ ਡਰੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਨਤ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਾਗਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਗਾਈਡਡ ਰਾਕੇਟਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਲਪ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਡੀਜੀਏ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਨ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ।
ਲਾਡਾਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਏਅਰ ਐਂਡ ਸਪੇਸ ਫੋਰਸ ਦੇ ਰਾਫੇਲ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਤੈਨਾਤੀ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਰਾਫੇਲ ਦੀ 30mm ਤੋਪ ਨੂੰ ਐਂਟੀ-ਡਰੋਨ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸੋਧਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਕਦਮ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 70mm APKWS ਲੇਜ਼ਰ-ਗਾਈਡੇਡ ਰਾਕੇਟਾਂ ਨੂੰ F-15E, F-16, ਅਤੇ A-10 ਵਰਗੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨੀ ਡਰੋਨਾਂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2024 ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਜਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਇਸ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਯੂਰੋਫਾਈਟਰ ਟਾਈਫੂਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੂਕੇ ਰਾਇਲ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਨੇ ਮਈ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦੇ ਟਾਈਫੂਨ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ APKWS ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਲੇਜ਼ਰ-ਗਾਈਡੇਡ ਰਾਕੇਟ ਸਸਤੇ ਡਰੋਨਾਂ ਅਤੇ ਕਰੂਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਰਵਾਇਤੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਹਥਿਆਰ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕਈ ਰਾਕੇਟਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਇੱਕ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਫਾਇਰਪਾਵਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਲਾਗਤ
ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ MICA ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ $2 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੇਦ ਡਰੋਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਗਪਗ $50,000 ਹੈ। ਇਹ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਐਂਟੀ-ਡਰੋਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।