ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ AI ਨੇ ਖੁਦ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਵਾਇਰਸ, ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ; ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਜਤਾਈ ਚਿੰਤਾ

ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ Evo1 ਅਤੇ Evo2 ਨਾਮਕ AI ਮਾਡਲ ਬਣਾਏ। ਇਹ ਮਾਡਲ ਚੈਟਜੀਪੀਟੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੀਵਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਯਾਨੀ DNA ਸੀਕੁਐਂਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Posted By Anuradha Bains

Publish Date: Sat, 08 Aug 2026 09:57 AM (IST)

Updated Date: Sat, 08 Aug 2026 09:59 AM (IST)

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ AI ਨੇ ਖੁਦ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਵਾਇਰਸ, ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ; ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਜਤਾਈ ਚਿੰਤਾ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ। ਯੂ.ਐੱਸ. ਦੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੇਂ ਵਾਇਰਸ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੈਬ ’ਚ ਆਪਣੀ ਕਾਪੀ ਵੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜੇਨੇਰੇਟਿਵ ਏ.ਆਈ. ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਜੀਨੋਮ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੀ ਕੀਤਾ AI ਨੇ?

AI ਨੂੰ ਵਾਇਰਸ, ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕੋਡ 'ਤੇ ਟਰੇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬੈਕਟੀਰੀਓਫੇਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਿਫਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਵਾਇਰਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਖ਼ਾਸ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਟੀਮ ਨੇ AI ਦੇ 302 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਚੁਣੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 16 ਫੇਜ E. coli ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਹੇ।

ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਸਟੂਡੈਂਟ ਸੈਮੂਅਲ ਕਿੰਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪੈਟਰੀ ਡਿਸ਼ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਸਪਾਟ ਦਿਖੇ ਤਾਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਫੇਜ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸੀ। ਨਤੀਜਾ ਸੁਣ ਕੇ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਤਾੜੀਆਂ ਵੱਜਣ ਲੱਗੀਆਂ।

ਮਾਡਰਨ ਸਾਇੰਸ ਲਈ ਟਰਨਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ

ਮਾਹਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਟਰਨਿੰਗ ਪੁਆਇੰਟ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਬ੍ਰਾਇਨ ਹੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਨਾਲ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਰੇਸਿਸਟੈਂਟ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਨਵੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਪੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਮਾਰਕ ਗੁਏਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ’ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਵੱਡੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਇਓਸੇਫ਼ਟੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਸਿਕਉਰਿਟੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਾਨਸ ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਦੇ ਡਾ. ਥਾਮਸ ਇੰਗਲਸਬੀ ਅਤੇ ਡਾ. ਮੋਰਿਟਜ਼ ਹੈਂਕੇ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ AI ਵਾਇਰਸ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵਰਤੀ ਸਾਵਧਾਨੀ

ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ AI ਨੂੰ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਫੈਕਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਇਰਸ 'ਤੇ ਟਰੇਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਸਿਰਫ਼ ਬੈਕਟੀਰੀਓਫੇਜ 'ਤੇ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੈਬ ਵਿੱਚ।

ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹਾਲੇ AI ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ 5400 ਬੇਸ ਪੇਅਰ ਵਾਲਾ ਫੇਜ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਨਸਾਨੀ ਜੀਨੋਮ 3 ਬਿਲੀਅਨ ਬੇਸ ਪੇਅਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ।