ਈਰਾਨ-ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਸੰਕਟ? ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੌਂਪਣ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਟਰੰਪ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਬਹਿਰੀਨ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਈਰਾਨੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰੇਜ਼ਰੀ ਸਕੱਤਰ ਸਕੌਟ ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਖਾੜੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਟੀਮ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਵੀ ਈਰਾਨੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

$24 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਰਿਹਾਈ 'ਤੇ ਅਟਕਿਆ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ

ਇਹ ਐਲਾਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨੇਤਾ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਮੋਜਤਬਾ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਮੋਹਸਿਨ ਰੇਜ਼ਈ ਦੇ ਉਸ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਭਾਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ 24 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੀਐਨਐਨ (CNN) ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਰੇਜ਼ਈ ਨੇ ਇਸ ਰਾਸ਼ੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਨਵੇਂ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਉਲਝਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅੰਤਰਿਮ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀਕੈਂਡ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਲੜਾਈ ਭੜਕ ਉੱਠੀ ਹੈ।

ਫ਼ੌਜੀ ਤਣਾਅ 'ਚ ਵਾਧਾ ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜੀ ਤਣਾਅ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣੇ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਬਲਾਂ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਤੜਕੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਰੁਕ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਮ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰਡਾਰ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਰਣਨੀਤਕ ਜਲਮਾਰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੋ ਹੋਰ ਈਰਾਨੀ ਹਮਲਾਵਰ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਗਿਰਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਿਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਨੇ ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਬਹਿਰੀਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵੱਲ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾਗੀਆਂ। ਕੁਵੈਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੱਤ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਪਰ ਕੋਈ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਹਿਰੀਨ ਵਿੱਚ ਸਾਈਰਨ ਵੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਛੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੀ।

ਕੀ ਹਨ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਤਰਿਮ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਸਕੇ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਰਗੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਰਸਤਾ ਖੋਲ੍ਹੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।

ਤਹਿਰਾਨ ਆਪਣੀ ਤੇਲ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਰਾਹਤ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕੰਟਰੋਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮੱਧਸਥਤਾ (ਸੁਲ੍ਹਾ) ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਮੋਹਸਿਨ ਨਕਵੀ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਤਹਿਰਾਨ ਪਹੁੰਚੇ। ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫ਼ੌਜ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਖ਼ਾਮੇਨੇਈ ਲਈ ਇੱਕ 'ਖ਼ਾਸ ਪੱਤਰ' ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਹਨ। ਨਕਵੀ ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਗਚੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸੀਨੀਅਰ ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦਾ ਬਿਆਨ

ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟ੍ਰੰਪ 'ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲਣ (ਫ਼ਿਊਲ) ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਵਿਘਨਾਂ 'ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਐਨਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟ੍ਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੁਝ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਬਚੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ 21% ਤੋਂ 22% ਹਿੱਸਾ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।"

ਲੇਬਨਾਨ 'ਚ ਤਣਾਅ

ਦੱਖਣੀ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ੌਜੀ ਵਾਹਨ 'ਤੇ ਹੋਏ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਫ਼ੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫ਼ੌਜ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਸਮਰਥਿਤ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਫ਼ੌਜੀ ਅਭਿਆਨ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।

ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਖੇਤਰੀ ਵਿਵਾਦ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਲਝਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੱਲਬਾਤ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਥਾਈ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਫਿਲਹਾਲ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।