- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਥਾਣੇ ਜਾਂ ਯਾਰਡ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰ ਜਾਂ ਬਾਈਕ ਨੁਕਸਾਨੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਆਟੋ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਵਾਹਨ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਡੀ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਥਾਣੇ ਜਾਂ ਯਾਰਡ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰ ਜਾਂ ਬਾਈਕ ਨੁਕਸਾਨੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟੋਅ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਕਾਰ ਜਾਂ ਬਾਈਕ ਦੇ ਬੰਪਰ, ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੁਰਜ਼ੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਯਮ?
ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਕਿਸੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਵਾਹਨ ਵਾਪਸ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਸਬੰਧਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਹਿਤਾ (BNSS) ਦੀ ਧਾਰਾ 106 :** ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ੱਕੀ ਜਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਜ਼ਬਤੀ ਮੈਮੋ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੱਡੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਕ੍ਰੈਚ ਅਤੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
BNSS ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ 497 ਅਤੇ 503 : ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣਾ ਵਾਹਨ ਛੁਡਵਾਉਣ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਕੋਲ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਵਾਹਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਜਵਾਬ ਮੰਗਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹਿਰਾਸਤ ਦੌਰਾਨ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਦਾਲਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ : ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨੇ ਜਾਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੇਕਰ ਹਿਰਾਸਤ ਦੌਰਾਨ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਬੰਧਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ ਐਕਟ ਅਤੇ ਟੋਇੰਗ ਨਿਯਮ : ਜੇਕਰ ਕਰੇਨ ਆਪਰੇਟਰ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ (Deficiency in Service) ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਗੱਡੀ ਟੁੱਟਣ 'ਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਵਾਹਨ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਉਹ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕੋ।
1. ਫੋਟੋ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਓ
ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਥਾਣੇ ਜਾਂ ਯਾਰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀਆਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਫੋਟੋਆਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾ ਲਓ। ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਥਾਣੇ ਦਾ ਪਰਿਸਰ ਜਾਂ ਯਾਰਡ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕੇ ਕਿ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਗੱਡੀ ਜ਼ਬਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਫੋਟੋ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ।
2. ਜ਼ਬਤੀ ਰਸੀਦ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ
ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਡੀ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰਸੀਦ ਜਾਂ ਪੰਚਨਾਮਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਾਪੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ। ਜੇਕਰ ਜ਼ਬਤੀ ਸਮੇਂ ਗੱਡੀ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਸੀ ਅਤੇ ਰਸੀਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਬੂਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3. ਥਾਣਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਿਓ
ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਬੰਧਤ ਥਾਣੇ ਦੇ ਮੁਖੀ (SHO) ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਿਓ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਥਾਣੇ ਦੀ ਮੋਹਰ ਤੇ ਰਸੀਵਿੰਗ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ। ਜੇਕਰ ਥਾਣਾ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ SP, DCP (ਟ੍ਰੈਫਿਕ/ਲਾਅ ਐਂਡ ਆਰਡਰ) ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਬੂਤਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਓ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਪੋਰਟਲ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
4. ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਗੱਡੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਛੁਡਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਕੀਲ ਰਾਹੀਂ ਗੱਡੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਿਰਾਸਤ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰੋ। ਅਦਾਲਤ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਰਿਪੋਰਟ ਮੰਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਜਾਂ ਹਰਜਾਨੇ ਸਬੰਧੀ ਹੁਕਮ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
5. ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰੋ
ਜੇਕਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਟੋਇੰਗ ਕਰੇਨ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਟੋਇੰਗ ਏਜੰਸੀ ਜਾਂ ਸਬੰਧਤ ਵਿਭਾਗ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖਪਤਕਾਰ ਫੋਰਮ (Consumer Court) ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਿਵਲ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਲਈ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
6. ਮੋਟਰ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਦੀ ਮਦਦ ਲਓ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੰਪ੍ਰੀਹੈਂਸਿਵ (Comprehensive) ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਪਾਲਿਸੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਲੇਮ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸਰਵੇਅਰ ਥਾਣੇ ਦੀ ਜ਼ਬਤੀ ਰਸੀਦ, ਰਿਲੀਜ਼ ਆਰਡਰ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗਾ।
ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਇਹ ਗੱਲਾਂ
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿਭਾਗ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਡੀ ਜ਼ਬਤ ਕਰੇ ਤਾਂ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੀ ਗੱਡੀ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾ ਲਓ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਜ਼ਬਤੀ ਰਸੀਦ (Seizure Memo) ਵਿੱਚ ਗੱਡੀ ਦੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਿਰਾਸਤ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।