Diwali Diyas: ਰਸੋਈ, ਤਿਜੋਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੱਤ ਤੱਕ; ਜਾਣੋ ਮੱਸਿਆ ਦੀ ਰਾਤ ਘਰ-ਘਰ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੈ ਜੋਤਿਸ਼ ਕਾਰਨ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ 8 ਨਵੰਬਰ 2026, ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਖ਼ਾਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਪੂਰਾ ਘਰ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਵੀ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਮੌਕੇ ਲੋਕ ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਜ਼ਰੂਰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਸੋਈ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਵੀ ਦੀਵੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਕਿਉਂ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਦਰਅਸਲ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ, ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ, ਐਸਟ੍ਰੋਪਤਰੀ ਦੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੀਵਾਲੀ ’ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਹਰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।

ਦੀਵਾਲੀ ’ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਹਰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ

ਐਸਟ੍ਰੋਪਤਰੀ ਦੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਚੰਦਰੈਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੀ ਅਤੇ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਦਿਨ ਘਰ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਅਰਥ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ।

ਮੱਸਿਆ ਦੀ ਰਾਤ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਦੇ 3 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਰਥ

1. ਅਗਿਆਨ ’ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਜਿੱਤ

ਮੱਸਿਆ ਦੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਅਗਨੀ ਤੱਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ, ਡਰ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ (ਅਲਕਸ਼ਮੀ) ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਾਤਵਿਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

2. ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਾਪਸੀ

ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, 14 ਸਾਲ ਦਾ ਵਨਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ, ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਅਯੁੱਧਿਆ ਪਰਤੇ ਸਨ। ਮੱਸਿਆ ਦੀ ਉਸ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

3. ਮਾਤਾ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ

ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਰਤਿਕ ਮੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚੋਂ ਧਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਘਰ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਘਰ ਦੇ ਹਰ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ

ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰਾਤ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ।

1. ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ

ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਘਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਨਾ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਯਾਨੀ ਗਰੀਬੀ, ਕਲੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਲਸ ਦਾ ਵਾਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

2. ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣਾ

ਰਸੋਈ, ਤਿਜੋਰੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ, ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ, ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਚੌਰੇ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਛੱਤ ’ਤੇ ਵੀ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਨਾਲ ਵਾਸਤੂ ਦੋਸ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ।

3. ਪੰਚਮਹਾਭੂਤਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ

ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਦੀਵਾ ਧਰਤੀ ਤੱਤ, ਤੇਲ ਜਲ ਤੱਤ, ਰੂੰ ਦੀ ਬੱਤੀ ਹਵਾ ਤੱਤ, ਅੱਗ ਅਗਨੀ ਤੱਤ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਊਰਜਾਵਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ, ਲਾਭ, ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਪੰਚਾਂਗਾਂ, ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।