ਆਖ਼ਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਗਲੇ 'ਚ ਕਿਵੇਂ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਏ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ? ਜਾਣੋ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪੌਰਾਣਿਕ ਗਾਥਾ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਡਮਰੂ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਹਨ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਓ, ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਲ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ।
Publish Date: Fri, 07 Aug 2026 03:10 PM (IST)
Updated Date: Fri, 07 Aug 2026 03:20 PM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਮਹੀਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਵਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨਾ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੁੱਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਡਮਰੂ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਹਨ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਓ, ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਨਾਲ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪਿਆਰੇ ਹਨ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ?
ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਥਨ ਦੀ ਰੱਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਦੌਰਾਨ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਦ ਤੋਂ ਹੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ।
ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ ਦੌਰਾਨ 'ਹਲਾਹਲ' ਨਾਮ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਹਲਾਹਲ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਿਆ। ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ ਇੱਕ ਅਤਿਅੰਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਲਾ ਨੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਲਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਲਾਹਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ।
ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਪਰਮ ਭਗਤ ਹਨ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਨਾਗਲੋਕ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਰਮ ਭਗਤ ਹਨ। ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਾਲਸਰਪ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਸੁਕੀ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Disclaimer: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਕਥਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲੇਖ/ਫ਼ੀਚਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ/ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਤੋਂ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ।