Janmashtami 2026: ਆਖ਼ਰ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ ਬਾਲ ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਛਪੇ ਪੈਰ? ਪੜ੍ਹੋ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 4 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ ਉਤਸਵ ਯਾਨੀ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਤਿਥੀ ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੱਦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇਹ ਤਿਥੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਉਤਸਵ ਵਜੋਂ ਮਨਾਈ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।

ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਭਗਤ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਲ ਗੋਪਾਲ, ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ, ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ, ਮੁਰਾਰੀ, ਬੰਸੀਧਰ ਆਦਿ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਕਾਨ੍ਹਾ ਦੇ ਬਾਲ ਰੂਪ ਨੂੰ ਲੱਡੂ ਗੋਪਾਲ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਬਾਲ ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇਖੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਗੌਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਲੱਡੂ ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ ਕੀ ਰਹੱਸ ਹੈ?

ਲੱਡੂ ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਿਉਂ?

ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿਵਾਦ ਛਿੜ ਗਿਆ ਕਿ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹੈ? ਤੱਦ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭ੍ਰਿਗੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ।

ਭ੍ਰਿਗੂ ਰਿਸ਼ੀ ਪਹੁੰਚੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ

ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲੈਣ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ 'ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰ 'ਤੇ ਆਇਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਹੈ।" ਇਸ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉਲਟਾ ਭ੍ਰਿਗੂ ਰਿਸ਼ੀ 'ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹਾਂ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੋ, ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਤੱਦ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਦਿਆਂ ਬੋਲੇ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਇਹ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।"

ਭ੍ਰਿਗੂ ਰਿਸ਼ੀ ਪਹੁੰਚੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਕੋਲ

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭ੍ਰਿਗੂ ਰਿਸ਼ੀ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਨੰਦੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਹਾਦੇਵ ਅਜੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਪਰ ਭ੍ਰਿਗੂ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾ ਮੰਨੇ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰ ਤਾਂ ਸਦਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਸੁਆਗਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।" ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਪਰ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ

ਦੋਵਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਗੂ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੀਂਦ (ਯੋਗ ਨਿਦ੍ਰਾ) ਵਿੱਚ ਸਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸੌਣ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਛਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਗੁੱਸਾ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭ੍ਰਿਗੂ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਕਿਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਮੇਰੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਚੋਟ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ?" ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੇ ਇਸ ਵਿਵਹਾਰ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੱਦ ਤੋਂ ਲੱਡੂ ਗੋਪਾਲ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਹਨ।