ਆਰਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਧੂਰੀ ਕਿਉਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪੂਜਾ? ਪੁਰਾਣਾਂ 'ਚ ਲੁਕੇ ਹਨ ਨਿਯਮ ਤੇ ਫ਼ਾਇਦੇ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਰਤੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਰਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪੂਜਾ, ਪਾਠ ਜਾਂ ਹਵਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੀ ਆਰਤੀ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਆਓ, ਅੱਜ ਇਸ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਸਕੂਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛਿਪੇ ਡੂੰਘੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ।

ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ

ਸਾਡੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। 'ਵਿਸ਼ਨੂੰਧਰਮੋਤਰ ਪੁਰਾਣ' ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਧੂਫ਼ ਅਤੇ ਆਰਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, 'ਉੱਤਰ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ' ਵੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਔਖਾ ਮੰਤਰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪੂਜਾ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਧੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਆਰਤੀ ਉਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਈਸ਼ਵਰ ਤੁਹਾਡੀ ਉਸ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

'ਆਰਤੀ' ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ?

ਅਸਲ ਵਿੱਚ 'ਆਰਤੀ' ਸ਼ਬਦ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ "ਆਰਾਤ੍ਰਿਕ" ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅੰਧਕਾਰ ਜਾਂ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਾਂ ਕਪੂਰ ਜਗਾ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਨਣ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸਾਡੀ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋ ਇੱਕ ਹਾਂਪੱਖੀ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਰਤੀ ਦੀ ਲਾਟ, ਘੰਟੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਗਾਏ ਭਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੇ ਘਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭਟਕਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ

ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਕਸਰ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ-ਬੈਠੇ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਆਰਤੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਜਗਮਗਾਉਂਦੀ ਲਾਟ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਭਜਨ ਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਚੰਚਲ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਆਰਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਲਾਟ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਸਕੀਏ।

Disclaimer: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਕਥਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲੇਖ ਫੀਚਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ/ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਨ।