ਆਖ਼ਰ ਤ੍ਰਿਕੂਟਾ ਪਰਬਤ ’ਤੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਈ ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ? ਪੜ੍ਹੋ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਹ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਰੌਣਕ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮਾਤਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।

ਉੱਥੇ ਹੀ, ਜੰਮੂ ਦੇ ਕਟੜਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਤ੍ਰਿਕੂਟਾ ਪਰਬਤਾਂ ’ਤੇ ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਮੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ‘ਜੈ ਮਾਤਾ ਦੀ’ ਦੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਹੌਲ ਗੂੰਜ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟਾ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਕਿਉਂ ਚੁਣਿਆ? ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਆਓ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।

ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਥਾ

ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਕਰ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਮਾਰਗ ਚੁਣਿਆ।

ਬਨਵਾਸ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਕੋਲ ਆਏ, ਤਾਂ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਬਨਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪਛਾਣ ਲਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਹੁਕਮ

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਆਏ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ‘ਕਲਕੀ’ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਕੂਟਾ ਪਰਬਤ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਤ੍ਰਿਕੂਟਾ ਪਰਬਤ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਭੈਰੋਂ ਨਾਥ ਨੇ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਭੈਰੋਂ ਨਾਥ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਭੈਰੋਂ ਨਾਥ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।

ਭੈਰੋਂ ਨਾਥ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ

ਅਰਧਕੁੰਵਾਰੀ ਵਿਖੇ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਫ਼ਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਜਦੋਂ ਭੈਰੋਂ ਨਾਥ ਉੱਥੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭੈਰੋਂ ਨਾਥ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਾਤਾ ਕੋਲੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸਦਾ ਲਈ ਧਿਆਨਮਗਨ ਹੋ ਗਈ। ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਇਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਫ਼ਾ ਅੱਜ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਵੈਸ਼ਨੋ ਦੇਵੀ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।