ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚ ਕਿਉਂ ਲਟਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਜਾਣੋ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਤੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬੜੀ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ, ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਆਰਤੀ, ਭਜਨ-ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚ ਵੀ ਲਟਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਬੁਰੀ ਊਰਜਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਲੋਕ-ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ।

ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪਰੰਪਰਾ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਕਈ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਨਿੰਬੂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਹਰੀਆਂ ਮਿਰਚਾਂ ਲਟਕੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੈਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿਰਫ਼ ਨਰਾਤਿਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚ ਲਟਕਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਦਿੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ, ਘਰ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚ ਦਾ ਸਬੰਧ ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ

ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਭੈਣ ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਧਨਵਾਨ ਘਰਾਂ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੱਟਾ ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਭੋਜਨ ਪਸੰਦ ਹੈ।

ਇਸੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ’ਤੇ ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚ ਲਟਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ’ਤੇ ਲਟਕਾਈ ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚ ਨੂੰ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚ

ਕਈ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਤੀਬਰ ਈਰਖਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ, ਭਾਵੇਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ’ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿੰਬੂ ਦੀ ਖਟਾਸ ਅਤੇ ਮਿਰਚ ਦਾ ਤਿੱਖਾਪਣ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਊਰਜਾ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।

ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ’ਤੇ ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚ ਲਟਕਾਉਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ-ਘੇਰੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਘਰ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ, ਉਪਾਅ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਪੰਚਾਂਗਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਤੱਥ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।