- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਓ...: ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਲੀਹ 'ਤੇ ਲਿਆਈਏ? ਪੜ੍ਹੋ ਗੀਤਾ ਦਾ ਅਨਮੋਲ ਗਿਆਨ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡਾ ਭਰੋਸਾ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ’ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੇਕਰ ਉਹੀ ਧੋਖਾ ਦੇ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Posted By Neha Diwan
Publish Date: Wed, 04 Nov 2026 11:32 AM (IST)
Updated Date: Wed, 04 Nov 2026 12:33 PM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡਾ ਭਰੋਸਾ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ’ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੇਕਰ ਉਹੀ ਧੋਖਾ ਦੇ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਰ ਗੁੱਸਾ, ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵੀ ਮਨ ’ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਧੋਖੇ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੀਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਧੋਖਾ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਗੀਤਾ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਲੋਕ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਲੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਉੱਭਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ?
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਥਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ:
उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत्।
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः॥
ਅਰਥ: ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਧਾਰ ਖ਼ੁਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ ਡੇਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਆਪਣਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਹੈ।
ਧੋਖਾ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?
ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਾਂ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ, ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਰੱਖਣਾ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੀਤਾ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਸਾਡੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਧੋਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਮਨ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਸਗੋਂ ਸਮਝਦਾਰੀ ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਧੋਖਾ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰੋ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਅਕਸਰ ਖ਼ੁਦ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਉਸ ਤੋਂ ਕੀ ਗ਼ਲਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਬਦਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਧੋਖਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁੱਸਾ ਆਉਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
ਪਿਆਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵੀ ਰੱਖੋ: ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜ਼ਰੂਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵ ਦਿਓ।
ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ: ਕਿਸੇ ਦੇ ਧੋਖੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਡੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਹਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ, ਲਾਭ, ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਪੰਚਾਂਗਾਂ, ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਪੱਕਾ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ।