ਅਸਲ ਗੁਰੂ ਭੇਟਾ

ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸਗੋਂ, ਇਹ ਉਸ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ’ਚ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਸਾਡਾ ਜੀਵਨ ਟਿਕਣਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ-ਜਾਂ ਪਰਮ ਹਕੀਕਤ-ਦਾ ਰਸਤਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਗੁਰੂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ; ਉਹ ਉਹ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਸੂਚਨਾ ਯੁੱਗ ’ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਾਡੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ’ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਮਝ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰੋਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਤੱਕ ਤੁਰੰਤ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਸਿਰਫ ਅਨੁਭਵ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਜਿਹੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਸੰਖੇਪ ’ਚ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਨੁਭਵ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਕ ਗੁਰੂ ਸਾਨੂੰ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸਹੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ‘ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਤਮ-ਬੋਧ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।’ ਇਕ ਗੁਰੂ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਹਰੋਂ ਲਈ ਗਈ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਿਮਾ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ’ਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ’ਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਸਿਰਫ਼ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਹ ਸੱਚੀ ‘ਗੁਰੂ ਦਕਸ਼ਿਣਾ’ (ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੇਟ) ਦਾ ਗਠਨ ਕਰੇਗੀ। ਅੰਤ ’ਚ ਇਕ ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਦੀਵਾ ਇੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

-ਲਵਲੀ ਆਨੰਦ।