ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸਾਰ

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਜੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਹ ਇਸ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਤ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਸਾਰ ਹੈ ਜੋ ਬਨਸਪਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਹਰ ਕਣ ਆਪਣੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਖੰਡਤਾ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੌਲਤ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਲਚ ਇੰਨਾ ਤੀਬਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਵੀ ਨਕਲੀਪਣ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਖੇਤਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਚ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਦਾ ਵਿਘਨ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਖੋਰੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਭਰਪੂਰ ਸਰੋਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਕਸਰ ਸਿਹਤ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੀਂ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਜੀਵਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਕਲੀਪਣ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਹੈ। ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਇਕਸੁਰਤਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਇਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਫਲ ਹਨ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਵੈ ‘ਸੱਤਿਅਮ, ਸ਼ਿਵਮ, ਸੁੰਦਰਮ’ (ਸੱਚ, ਚੰਗਿਆਈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ) ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਕ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਇਕ ਵਚਨ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਚੰਗਿਆਈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਨੈਤਿਕਤਾ ਇਹਨਾਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਅਸਲ ਸਾਰ ਅਪ੍ਰਗਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਰਥ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਵੱਲ ਰੁਝਾਨ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਕਲੀਪਣ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਝੂਠ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਬਨਾਵਟੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਯੁੱਗ ’ਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਵਧੇਰੇ ਚੌਕਸੀ ਰੱਖਣੀ ਪਵੇਗੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਗੁੰਝਲ ’ਚ ਫਸ ਜਾਵਾਂਗੇ।

-ਡਾ. ਸੱਤਿਆਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ।