ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ 'ਤੇ ਆਟੇ ਦੀ ਚਿੜੀ ਤੇ ਆਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੀ ਹੈ ਪਰੰਪਰਾ? ਕਿਉਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਆਂਡਾ?

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਨੋਖੀਆਂ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਹੈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਖਨਊ ਅਤੇ ਕਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਟੇ ਦੀ ਚਿੜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਂਡੇ ਬਣਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ।

ਸਿਰਫ਼ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਟੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਆਂਡਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਸੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ ਆਟੇ ਦੀ ਚਿੜੀ ਅਤੇ ਆਂਡੇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ?

ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਜਾਂ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਚਿੜੀ, ਉਸ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਆਂਡੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੜੈਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਂਡਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਆਟੇ ਦੇ ਆਂਡੇ?

ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਆਟੇ ਨਾਲ ਚਿੜੀ ਅਤੇ ਆਂਡੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਣਕ ਜਾਂ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ, ਘਿਓ ਅਤੇ ਖੰਡ ਮਿਲਾ ਕੇ ਨਰਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਚਿੜੀ, ਉਸ ਦਾ ਆਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਆਂਡਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਆਂਡਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀ ਹੈ ਮਾਨਤਾ?

ਲੋਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ 'ਤੇ ਆਟੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਆਂਡਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਸੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦਰਅਸਲ, ਆਂਡੇ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੜੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਵੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਚਿੜੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਮਹੱਤਵ?

ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ। ਚਿੜੀ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿੱਚ ਆਂਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਚਿੜੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਂਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।