ਕੀ ਜੈਨ ਧਰਮ 'ਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦੈ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ? ਜਾਣੋ ਸਲੇਖਾਨਾ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਰਾਜ਼

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ 16 ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਨਾ ਇਕ ਦਿਨ ਜਾਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਕਾਰਨ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਵਿਦਾਈ ਪੂਰੀ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਵਿਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਵਿਦਾਇਗੀ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਟਾਵਰ ਆਫ਼ ਸਾਈਲੈਂਸ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਸੰਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਲੇਖਾਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।

ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਜੈਨ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜੈਨ ਸੰਤ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸਮਾਧੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਲੇਖਾਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੈਨ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਵੀ ਖੁਦ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸਲੇਖਾਨਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਕੀ ਹੈ?

ਸਲੇਖਾਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਤੀ ਅਰਾਧਨਾ ਅਤੇ ਰਤਨਾਕਰੰਦ ਸ਼ਰਾਵਕਾਚਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਲੇਖਾਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਥਾਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਧਨ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਜੈਨ ਸੰਤ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਮਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਲੇਖਾਨਾ ਸ਼ਬਦ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਤਿ ਅਤੇ ਲੇਖਨ ਹਨ।

ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਭਲਿਆਈ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣਾ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਦੇਖ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭੋਜਨ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਸਲੇਖਾਨਾ ਜਾਂ ਸੰਥਾਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਸਾਧਨਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਜੈਨ ਸੰਤ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਲੇਖਾਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿਆਗਣਾ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਤ ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਚਾਰ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਬਿਆਨ ਸਿਰਫ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਜਾਗਰਣ ਸਮੂਹ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਕਾਂ/ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ/ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ/ਗ੍ਰੰਥਾਂ/ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਖਿਲਾਫ ਹੈ।