- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕਿਵੇਂ ਵਧਿਆ ਜਾਵੇ? ਅਜਿਹੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹਿਮ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਜਵਾਬ ਸ੍ਰੀਮਦਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਡਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀਆਂ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਆਪਣੇ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਅਸਫਲਤਾ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਜਾਂ ਅਧੂਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵੀ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।
ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਬੀਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕਿਵੇਂ ਵਧਿਆ ਜਾਵੇ? ਅਜਿਹੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਹਿਮ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਜਵਾਬ ਸ੍ਰੀਮਦਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੈ। ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੀਤਾ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਸਮਝ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੋ
ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁੱਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣਾ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਖ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ਼ਲੋਕ
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः।
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत॥
ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਅਰਥ : ਹੇ ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ! ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਸਰਦੀ-ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਹਿਣਾ ਸਿੱਖੋ।
ਸ਼ਲੋਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਥਿਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਦੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵੀ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁੱਖ, ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜਾਂ ਅਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਪਾਉਂਦੇ। ਗੀਤਾ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬੀਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ
ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन।\
मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि॥
ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਅਰਥ : ਤੁਹਾਡਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਫਲ ’ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਾ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਆਸਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸ਼ਲੋਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ
ਸ੍ਰੀਮਦਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ’ਤੇ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਕਈ ਚੰਗੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗੀਤਾ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਔਖੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਅਤੇ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਉੱਜਵਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।