Shardiya Navratri 2026: ਹਾਥੀ, ਘੋੜਾ, ਨਾਵ ਜਾਂ ਪਾਲਕੀ! ਹਰ ਸਾਲ ਕਿਉਂ ਬਦਲਦੀ ਹੈ ਮਾਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਵਾਹਨ?

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਰਾਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਕਿਸ ਵਾਹਨ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣਗੇ? ਭਾਵੇਂ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਸ਼ੇਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਰਾਤਿਆਂ ਜਿਸ ਦਿਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਆਗਮਨ ਸਵਾਰੀ ਤੈਅ ਹੋਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 11 ਅਕਤੂਬਰ, ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਹਾਥੀ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਰਾਤਿਆਂ ਜਿਸ ਦਿਨ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਤੈਅ ਹੋਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਸਵਾਰੀ

ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ੇਰ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਲ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਹਨਾਂ ’ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਰ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਅਰਥ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਂ ਦਾ ਹਾਥੀ ’ਤੇ ਆਗਮਨ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ’ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਹਾਥੀ ’ਤੇ ਆਗਮਨ

ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਜਾਨਵਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਥਿਰਤਾ, ਸ਼ਕਤੀ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ, ਚੰਗੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਫ਼ਸਲ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ’ਤੇ ਆਉਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਚੰਗਾ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਨਰਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਵਾਹਨ ਕਿਵੇਂ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਦੇਵੀ ਪੁਰਾਣ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ—

गजेश जलदा देवी क्षत्रभंग तुरंगमे।

नौकायां कार्यसिद्धिस्यात् दोलायों मरणधु्रवम्॥

ਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਅਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਤਵਾਰ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ’ਤੇ ਆਉਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ’ਤੇ, ਜਦਕਿ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਵ ’ਤੇ ਆਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀਰਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਡੋਲੀ ਜਾਂ ਪਾਲਕੀ ’ਤੇ ਆਗਮਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਨਰਾਤੇ ਐਤਵਾਰ ਤੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਉਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—

गजेश जलदा देवी क्षत्रभंग तुरंगमे।

नौकायां कार्यसिद्धिस्यात् दोलायों मरणधु्रवम्॥

ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਹਾਥੀ ’ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਘੋੜੇ ’ਤੇ ਆਗਮਨ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਵ ’ਤੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪਾਲਕੀ ’ਤੇ ਆਗਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਸਾਲ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਰਾਤਿਆਂ 2026 ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ’ਤੇ ਆਗਮਨ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਚੰਗਾ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ, ਲਾਭ, ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਕਥਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ, ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ, ਪੰਚਾਂਗਾਂ, ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।