9 ਲੱਖ ਜਲਚਰ, 20 ਲੱਖ ਦਰੱਖ਼ਤ... ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਕਿੰਨੇ ? ਪੜ੍ਹੋ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ 'ਚ ਦਰਜ 84 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਗਣਿਤ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲਈ 84 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ 'ਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ 'ਚ 84 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜੂਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਵਰਣਨ ਸਿਰਫ਼ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ 'ਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਵਰਗੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ 84 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਕੀ ਹੈ?

84 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਰਾਣਾਂ 'ਚ 84 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਦਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ 84 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਯੋਨੀਜ਼ ਤੇ ਦੂਜੇ ਆਇਓਨੀਜ਼ ਮਤਲਬ ਦੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਾਣੀ ਯੋਨੀਜ਼ ਤੇ ਜੋ ਅਮੀਬਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਨੂੰ ਆਇਓਨੀਜ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੀਵਾਣੂਆਂ ਨੂੰ 3 ਵਾਧੂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਲਚਰ- ਪਾਣੀ 'ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ

ਥਲਚਰ- ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ

ਨਭਚਰ- ਆਕਾਸ਼ 'ਚ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ

ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ 'ਚ 84 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਦਾ ਰਹੱਸ?

ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ 78ਵੇਂ ਅਧਿਆਏ 'ਚ ਸਪਸ਼ਟ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ-

"जलज नव लक्षाणि, स्थावर लक्ष-विंशति, कृमयो रुद्र-संख्यकः, पक्षिणाम् दश-लक्षणम्। त्रिंशल्लक्षाणि पशवः, चतुर्लक्षाणि मानवाः ॥"

ਭਾਵ- ਜਲਚਰ 9 ਲੱਖ, ਸਥਾਵਰ ਯਾਨੀ ਦਰੱਖ਼ਤ ਤੇ ਪੌਦੇ 20 ਲੱਖ, ਸੱਪ ਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ 11 ਲੱਖ, ਪੰਛੀ 10 ਲੱਖ, ਥਲਚਰ 30 ਲੱਖ ਤੇ ਬਾਕੀ 4 ਲੱਖ ਮਨੁੱਖੀ ਨਸਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕੁੱਲ 84 ਲੱਖ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਦਿੱਖ ਜੀਵ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਡੀ ਆਮ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਾਚੀਣ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ 'ਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

84 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ 'ਚੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਕਦੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?

ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 30 ਲੱਖ ਵਾਰ ਇਕ ਰੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਵ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ 9 ਲੱਖ ਵਾਰ, ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ 10 ਲੱਖ ਵਾਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 11 ਲੱਖ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 20 ਲੱਖ ਵਾਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਖੀਰ 'ਚ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ 4 ਲੱਖ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਪਿਤਰ ਜਾਂ ਦੇਵ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗਤੀ ਤੈਅ

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮਾ ਦੀ ਗਤੀ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਜਾਂ ਉੱਨਤ ਰੂਪ 'ਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪਾਪ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ, ਕੀਟ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਰਗੀ ਨੀਚ ਜੂਨ 'ਚ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 'ਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨੁਸ਼ ਤਨੁ ਦੁਰਲਭਮ ਭਾਵ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜੀਵਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਸੇਵਾ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਲਈ ਨਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਮੁੜ ਚੁਰਾਸੀ ਲੱਖ ਜੀਵਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੁਰਲੱਭ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਆਤਮਾ ਹੀ ਭੋਗਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਵਿਚ ਹੀ ਵਿਤਕਰਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।