- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਸਰਾਧ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਨਿਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੁਹਾਗਿਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਾਧ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੋਤਿਸ਼ਾਚਾਰਯ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਿੱਤਰ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਨਈ ਦੁਨੀਆ, ਧਰਮ ਡੈਸਕ। ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭਾਦਰਪਦ ਪੂਰਨਿਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੱਸਿਆ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 16 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਤਰਪਣ, ਪਿੰਡਦਾਨ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਸਰਾਧ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਨਿਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੁਹਾਗਿਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਾਧ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੋਤਿਸ਼ਾਚਾਰਯ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਿੱਤਰ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੁਹਾਗਿਨਾਂ ਦਾ ਸਰਾਧ ਸਿਰਫ਼ ਨੌਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਉਂ?
ਪੰਡਿਤ ਮਨੋਜ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਜੀਵਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌਭਾਗਿਆਵਤੀ ਜਾਂ ਸੁਹਾਗਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ ਵਿਧਾਨ?
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਾਤ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ, ਦਾਦੀ, ਸੱਸ ਜਾਂ ਪਤਨੀ—ਦਾ ਸਰਾਧ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਨੌਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਤ੍ਰ ਨੌਮੀ ਜਾਂ ਅਵਿਧਵਾ ਨੌਮੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਤਿਥੀ ’ਤੇ ਸਰਾਧ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ?
ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਮਰੀ ਹੋਈ ਸੁਹਾਗਿਨ ਮਾਂ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਦਾ ਸਰਾਧ ਮਾਤ੍ਰ ਨੌਮੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਆਮ ਤਿਥੀ ’ਤੇ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਸ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਹੀ ਤਿਥੀ ’ਤੇ ਸਰਾਧ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਹ ਨਤੀਜੇ
ਜੋਤਿਸ਼ਾਚਾਰਯ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਸੁਹਾਗਿਨ ਔਰਤ ਦਾ ਸਰਾਧ ਸਹੀ ਤਿਥੀ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ:
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਅਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਯੋਨੀ
ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਸਰਾਧ ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਿਤਰ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਭਟਕਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼
ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ-ਝਗੜਾ, ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
‘ਮਾਤ੍ਰ ਰਿਣ’ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ
‘ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ’ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤ੍ਰ ਨੌਮੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ‘ਮਾਤ੍ਰ ਰਿਣ’ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਆਉਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
ਗੰਗਾ ਘਾਟ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਪਿੰਡਦਾਨ
ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ—ਜਿਵੇਂ ਹਰਿਦੁਆਰ, ਕਾਸ਼ੀ ਜਾਂ ਗਯਾ ਜੀ—’ਤੇ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਿਲ, ਕੁਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜਲ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਤੇ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੁਹਾਗਿਨ ਔਰਤ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ
ਇਸ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਸੌਭਾਗਿਆਵਤੀ ਔਰਤ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਘਰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
ਸੁਹਾਗ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਦਾਨ
ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਹਾਗਿਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸੁਹਾਗ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਦੂਰ, ਬਿੰਦੀ, ਚੂੜੀਆਂ, ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ, ਆਲਤਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਖਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨੋਟ: ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਹਰਿਦੁਆਰ ਦੇ ਜੋਤਿਸ਼ਾਚਾਰਯ ਪੰਡਿਤ ਮਨੋਜ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਬਿਆਨ, ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਬਤ ਤੱਥ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।