ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ 'ਚ ਸ਼ਰਾਧ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਾਲ, ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਨਹੁੰ ਕਟਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਜਾਣੋ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਯਮ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੇ 16 ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਪੱਖ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੂਰਵਜ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰਵਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵਾਲ ਨਾ ਕਟਵਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਨਹੁੰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਮੁੱਖ ਤਿਥੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਾਲ ਜਾਂ ਦਾੜ੍ਹੀ ਕਟਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ?

ਇਸ ਸਾਲ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਦਰਪਦ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਤਿਥੀ ਯਾਨੀ 26 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸੇ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਗੇ। ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 27 ਸਤੰਬਰ, ਯਾਨੀ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਤਿਥੀ ਤੋਂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਪਨ 14 ਅਕਤੂਬਰ, ਸਰਵਪਿੱਤਰ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ।

ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਪਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡਦਾਨ, ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੀ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਵਾਲ, ਨਹੁੰ ਜਾਂ ਦਾੜ੍ਹੀ ਕਟਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?

ਮਾਨਤਾ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੇ ਪੂਰੇ 15 ਜਾਂ 16 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਲ ਨਹੀਂ ਕਟਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਨਹੁੰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਨਿਯਮ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਤਿਥੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਨਿਯਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਪੂਰਵਜ ਲਈ ਤਰਪਣ ਜਾਂ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਟਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ?

ਮਨੁਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਜਾਂ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਕਸ਼ੌਰ ਕਰਮ’ ਯਾਨੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਧੂ ਵਾਲ ਕੱਟਣ, ਦਾੜ੍ਹੀ-ਮੁੰਛ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਹੁੰ ਕੱਟਣ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ 16 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਰਾਧ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਲ, ਦਾੜ੍ਹੀ-ਮੁੰਛ ਜਾਂ ਨਹੁੰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੁੰ ਕੱਟ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਵਾਲ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਜਾਂ ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਯਾਨੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਹੀ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਲਓ ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪਿੱਤਰ ਰਿਣ ਚੁਕਾਉਣ ਲਈ ਖਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਹੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਕਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਣੀ ਰਹੇ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ, ਲਾਭ, ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਕਥਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ, ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ, ਪੰਚਾਂਗ, ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।