ਸਰੀਰਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ? ਜਾਣੋ ਆਚਾਰਿਆ ਚਾਣਕਿਆ ਨੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਿੱਤਰ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੀ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੂਝਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਥਨ ਅੱਜ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

“ਸਿੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਹਰ ਥਾਂ ਸਨਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਕੀਮਤੀ ਹੈ।” — ਚਾਣਕਿਆ

ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਗਿਆਨ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਕੀਮਤ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਣਕਿਆ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿੱਕੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ, ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚਾਣਕਿਆ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਦੀ ਸਾਥੀ ਹੈ। ਪਲ ਭਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਭੌਤਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਗਿਆਨ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੌਕਿਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਨਿਵੇਸ਼, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਦਿਖਾਵੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਚਾਣਕਿਆ ਕੌਣ ਸਨ?

ਚਾਣਕਿਆ ਨੂੰ ਕੌਟਿਲਯ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਣੁਗੁਪਤ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀਕਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਰਣਨੀਤੀ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੇਰਵਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਮੌਰਿਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਚਾਣਕਿਆ ਨੀਤੀ ਕੀ ਹੈ?

ਚਾਣਕਿਆ ਨੀਤੀ, ਆਚਾਰਿਆ ਚਾਣਕਿਆ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਸਾਰਥਕ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਵਿਹਾਰਕ ਸਲਾਹਾਂ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਹੈ।

ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਚਰਨ, ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ, ਆਤਮ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਕਥਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ/ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ।