ਕੋਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੁਹਾਡਾ ਅਪਮਾਨ? ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਇਹ ਅਨਮੋਲ ਸ਼ਲੋਕ ਸਿਖਾਏਗਾ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਹੀ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਸਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈ ਪਾਉਂਦੇ। ਭਾਵੇਂ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਸਥਿਤੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪਾਉਂਦੇ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਪਾਉਂਦੇ ਕਿ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਵਿਹਾਰ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।

ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਸ਼ਲੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ

ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ ਦੇ 63ਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁੱਸਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੋਚਣ-ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗੁੱਸਾ ਆਉਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗੀਤਾ ਦਾ ਸ਼ਲੋਕ—

क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः।

स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति॥

ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਅਰਥ: ਗੁੱਸੇ ਕਾਰਨ ਮੋਹ ਅਰਥਾਤ ਵਿਵੇਕ ਵਿੱਚ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ?

ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਰਾਹੀਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਕਈ ਵਾਰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਪਮਾਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਪਲਟ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੈਅ ਕਰੋ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣਾ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਹ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਵਾਰ ਅਪਮਾਨ ਸਹਿੰਦੇ ਰਹੋ। ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗ਼ਲਤ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜੇ ਸਮਝਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਉਚਿਤ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕੋ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਦਤ ਬਣਾਓ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ, ਵਿਵੇਕ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਨਾਲ ਸਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਓ।

ਡਿਸਕਲੇਮਰ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ, ਲਾਭ, ਸਲਾਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਪੰਚਾਂਗਾਂ, ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਪੱਕਾ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।