- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਕੀ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਮੋਕਸ਼ ? ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਸ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਸਮਝੋ
ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ 16 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਨ 'ਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਕਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
Posted By Seema Anand
Publish Date: Wed, 07 Oct 2026 10:33 AM (IST)
Updated Date: Wed, 07 Oct 2026 10:37 AM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 'ਚ ਪਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਤਰਪਣ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ 16 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਨ 'ਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਕਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਮੌਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਰਹੱਸਾਂ ਬਾਰੇ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ 'ਚ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਇੱਥੇ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਇੱਕ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਕੀ ਪਿਤਰ ਪੱਖ 'ਚ ਮੌਤ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਹਨ ਮੋਕਸ਼ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ?
ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ 'ਚ ਮੋਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਤਾਰੀਖ ਜਾਂ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੋਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜੇਕਰ ਮੌਤ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਧ 'ਚ ਤਰਪਣ, ਪਿੰਡਦਾਨ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜ ਵਰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ 'ਚ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਹੋਰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ 'ਚ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗ੍ਰੰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿਤਰ ਪੱਖ 'ਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਮੋਖ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਮੋਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਮ, ਜੀਵਨ 'ਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਮਿੱਤ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮੌਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮੋਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ 'ਚ ਮੌਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਨਿਯਮ
- ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਉਹੀ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤਕ ਘਰ 'ਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ।
- ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮ੍ਰਿਤਕ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ 'ਚ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।