ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ 'ਚ ਪੁਰਸ਼ ਵੀ ਭਰਦੇ ਹਨ ਸਿੰਦੂਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਂਗ, ਇਸ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਮਹੱਤਵ?

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਦੀ ਨਗਰੀ ਪੁਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਦਰਾਂ ਲਈ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਅਨੋਖੀ ਪਰੰਪਰਾ 'ਸਖੀ ਸੰਪਰਦਾ' ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਯਾਨੀ ਜਗਨਨਾਥ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ, ਪਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਸਿੰਦੂਰ ਵੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ ਵੀ ਇੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਸਿੰਦੂਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂਗ ਵਿੱਚ ਭਰਦੇ ਹਨ।

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੁਣਨ 'ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਅਜੀਬ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛਿਪਿਆ ਅਧਿਆਤਮਕ ਭਾਵ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਸਾਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਐਸਟ੍ਰੋਪੱਤਰੀ ਦੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਚੰਦਰੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਜੋਤਸ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਭਗਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ। ਨਾ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼। ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਖੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੀ ਇਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।'

ਕੀ ਹੈ 'ਸਖੀ ਸੰਪਰਦਾ'?

ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕਮਾਤਰ ਪੁਰਸ਼ ਸਵੈ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੀ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਹੋਣ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਖੀ ਸਰੂਪ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਵਾਂ ਹਾਂ। ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਸਖੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਦਿਲੋਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਗਤ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਸਤਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ?

ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਭਗਤ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਰਾਧਾ ਰਾਣੀ ਦੀ ਸਖੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸਾੜ੍ਹੀ, ਚੂੜੀਆਂ, ਬਿੰਦੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸਤਰੀ ਗਹਿਣੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਖੀ ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਉਹ ਰਾਧਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪੁਰਸ਼ ਕਿਉਂ ਭਰਦੇ ਹਨ 'ਮਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਿੰਦੂਰ'?

ਸਖੀ ਭਾਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਮਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਿੰਦੂਰ। ਵਿਆਹੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਮਾਂਗ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਖੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਭਗਤ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਸੁਆਮੀ ਮੰਨ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਿੰਦੂਰ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਹੰਕਾਰ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਇਹ 'ਪਰੰਪਰਾ'

ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਰਾਵੇ ਜਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਰਥ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ, ਆਪਣਾ ਲਿੰਗ, ਆਪਣਾ ਹੰਕਾਰ ਸਭ ਭੁੱਲ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਰੱਬ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਿੰਦੂਰ ਭਰਨਾ ਅਤੇ ਸਖੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਇਸੇ ਭਾਵ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।

ਭਗਤਾਂ ਦਾ 'ਸ਼੍ਰੀ ਜਗਨਨਾਥ' ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼

ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਭਗਤ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ।'

'ਮੈਂ' ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ: ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ 'ਮੈਂ' ਅਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਹੈ। ਸਖੀ ਸੰਪਰਦਾ ਇਸ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੋਚ, ਘਮੰਡ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅਭਿਮਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਹੀ ਬਚਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ, ਜਗਨਨਾਥ ਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਿੰਦੂਰ ਭਰਨਾ ਕੋਈ ਪਖੰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸਿਖਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਸ਼, ਅਮੀਰ-ਗ਼ਰੀਬ ਦਾ ਕੋਈ ਭੇਦਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Disclaimer: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ/ਲਾਭ/ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਬਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਇਸ ਲੇਖ ਫੀਚਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ/ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ/ਪੰਚਾਂਗ/ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ/ਮਾਨਤਾਵਾਂ/ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ/ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।