ਪਲਕਾਂ ਝਪਕਣ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੈ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ? ਜਾਣੋ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪ ਕਥਾ ਤੇ ਨਿਮੇਸ਼ ਦਾ ਰਹੱਸ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਨੋਖਾ ਵਰਦਾਨ ਮੰਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਜੀਵ ਆਪਣੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਝਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Publish Date: Fri, 20 Nov 2026 03:13 PM (IST)
Updated Date: Fri, 20 Nov 2026 05:15 PM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਦਿਲਚਸਪ ਕਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਪਲਕਾਂ ਝਪਕਣ ਨੂੰ ਨਿਮੇਸ਼ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਥਿਲਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਮਪ੍ਰੇਮੀ, ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਹਾਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਯੱਗ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੋਕ-ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲਗੁਰੂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਿਉਂ ਕਰਵਾਇਆ?
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਯੱਗ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਇੱਕ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਨ ਦਾ ਵਚਨ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਯੱਗ ਪੂਰਾ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੇ ਉੱਥੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।
ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਯੱਗ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮਹੂਰਤ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਰੀ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਯੱਗ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਯੱਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਭਿਆਨਕ ਵਿਵਾਦ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦਾ ਯੱਗ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਦਾ ਮਹਾਯੱਗ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਹਹੀਣ ਹੋਣ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦਾ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਨੂੰ ਇਸ ਸਰਾਪ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਹਹੀਣ ਹੋਣ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਭੌਤਿਕ ਦੇਹਾਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਦਾਨ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਦਾ ਮਹਾਯੱਗ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਨੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮੁੜ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬੱਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਨੋਖਾ ਵਰਦਾਨ ਮੰਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਬਿਨਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਜੀਵ ਆਪਣੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਝਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨਿਮੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ, ਲਾਭ, ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਰੋਤਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਪੰਚਾਂਗਾਂ, ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ।