- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
Dhanteras 2026: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਧਨਤੇਰਸ 'ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ, ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਜਿੱਦ 'ਤੇ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਵਰਦਾਨ, ਪੜ੍ਹੋ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ
ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਧਨਤੇਰਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Posted By Neha Diwan
Publish Date: Wed, 04 Nov 2026 11:42 AM (IST)
Updated Date: Wed, 04 Nov 2026 02:44 PM (IST)
ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਧਨਤੇਰਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖ਼ਰੀਦਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲੋਕ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਦਿਨ ਘਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ 13 ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਥਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਗ਼ਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਘਰ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਬਾਰੇ।
ਧਨਤੇਰਸ ਦੀ ਕਥਾ
ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਇਸ ’ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂ ਹੀ ਨਾਲ ਜਾ ਸਕਣਗੇ। ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਥਾਂ ’ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਆਉਣ। ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕੇ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਖੇਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੋੜੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕੁਝ ਦੂਰ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਨੇ ਦਾ ਖੇਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ ਚੂਸਣ ਲੱਗੇ।
ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗ਼ਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਉਗਾਈ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਭੁੱਲ ਦਾ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 12 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇਸੇ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਇਸੇ ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ।
ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬਦਲ ਗਈ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮਤ
ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਘਰ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ।
ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੰਨ ਲਈ। ਉਹ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਵਧਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ।
12 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਬੇਨਤੀ
12 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਆਏ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ।
ਇਸ ’ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਚੰਚਲ ਸੁਭਾਅ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ’ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ’ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਵਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਧਨਤੇਰਸ ’ਤੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ?
ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੱਦ ’ਤੇ ਅੜਿਆ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਘਰ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਵਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਧਨਤੇਰਸ ’ਤੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਧਨਤੇਰਸ ਦੇ ਦਿਨ ਇਸ ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਉਪਾਅ, ਲਾਭ, ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਪੰਚਾਂਗਾਂ, ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ, ਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਜਾਂ ਪੱਕਾ ਦਾਅਵਾ ਨਾ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਨਿਊ ਮੀਡੀਆ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ।