ਚਾਣਕਿਆ ਨੀਤੀ: ਜੀਵਨ 'ਚ ਜ਼ਹਿਰ ਘੋਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਇਹ 4 ਲੋਕ, ਸੁਖੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿਓ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਆਚਾਰਿਆ ਚਾਣਕਿਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕੂਟਨੀਤਿਗਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ‘ਚਾਣਕਿਆ ਨੀਤੀ’ ਅੱਜ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਚਾਣਕਿਆ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿੱਜੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸਮਝਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਆਚਾਰਿਆ ਚਾਣਕਿਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਅਧਿਆਇ ਦੇ 16ਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ:

त्यजेद्धर्म दयाहीनं विद्याहीनं गुरुं त्यजेत्।

त्यजेत्क्रोधमुखी भार्या नि:स्नेहान्बान्धवांस्यजेत्।।

ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਤਣਾਅ-ਮੁਕਤ ਜੀਵਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

1. ਅਜਿਹਾ ਧਰਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਨਾ ਹੋਵੇ

ਚਾਣਕਿਆ ਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਇਨਸਾਨੀਅਤ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਧਰਮ ਜਾਂ ਮਾਨਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਠੋਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਭਲਾਈ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਦਇਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਧਰਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਤਮਿਕ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

2. ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਗੁਰੂ

ਗੁਰੂ ਦਾ ਅਸਲ ਕੰਮ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਖੁਦ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਹੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਚਾਣਕਿਆ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਗਿਆਨਹੀਣ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

3. ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ

ਰਿਸ਼ਤੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇਪਣ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਲਗਾਅ ਜਾਂ ਸਨੇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਜਬੂਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਚਾਣਕਿਆ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਵਾਰਥੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

4. ਹਰ ਵੇਲੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ

ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਘਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ’ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਣਕਿਆ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਜੀਵਨਸਾਥੀ ਗੱਲ-ਗੱਲ ’ਤੇ ਝਗੜਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨਸਾਥੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।